Изображения страниц
PDF
[ocr errors]

A est ea esse ex tota Ignatiana perioche certissima: et Dallaeue ipse illa verba, 6'c Eutiv Outou Aoyoc aiStoc, affert tanquam adversus Artemonem et Theodotum disertissiina,qui Ebionis hffiresin amplectebantur : de interpretatione simplici eorum verborum, ouxdico atYricitpoeX8iov,quid senserit Dallffius, probe scio ex iis quae contra Petavium disputavit. Ille enim prespicacissimi ingenii Jesuita hunc uli haud paulo commodiorem et faciliorem sensum secutus est. « Verbum, inquit, sive sermonem Ignatius asserit esse Jesum Christura Dei Filium, oon qualis est creatus et humanus sermo, qui in tempore incipit et in tempore desinit ; non enim est aeternus. Hoc unum, nec aliud quidquam voluit Ignatius. » Hauc autem Petaviiexplicationem Dal

tj laeus frigidam et inanem argutiam vocat.Egoin ea nihil frigidum, nihil inane, ne quidquani quidem argutum video ; omnia potius plana,perspicua,apposita, et communi Graecorum sermoni maxirae conformia videntur. Sed primo,inquit,«quamfrigidum est.Magnesianos monere, Filium Dei verbum esse ipsius,non tamen ejusmodi ut post silentium prodierit. » Jam criticum agit Dallaeus, sed infeliciter.Quid enim.si hocfrigidum sit, ergo Ignatianura esse non potest ? An necesse est ut sanctissiraus raartyr melius scripserit, quam clari interGraecos oratores,in quorum orationibus multafrigide dicta notarunt critici veteres? De Isocrate summo viro Dionysius Halycarnasseus : ZyrjttaT'£ei o\ tpopTtxuic, xat Ta icoXXd Y'veTat t)*uy_p6;. Inio Isocratis imitatores frigidos esse observat, ex quibus nominat Ti

** maeum,Platonem et Sosigenem.Longinus Timaeum pariler et Platonem nominat, quibus etiam Xenophontem adjungit. Non igitur martyris auctoritatem imminuit, si forte aliquidfrigidedixerit;diu ante eura summi inGraecia virifrigide multa scripsisse notati sunt. Sed nondum video, quare baec locutio adeo frigida existimetur t Imo vero, inquit, « quasi sit quisquam adeo fatuus, ut quem audit esse Jesum Christum Dei Filium, eumdem putare possit a silentio esse ortum? » Astute haoc quidem ; omittit enim idquod in hac re est praecipuum Verbum scilicet, sive sermonem. Quamvis Dei Filius dicatur, dum taraen vejbum idem, sive sermo dicitur.facile talis conceptus in animo audientium formatur,vel objectio potius.Verum qui

D dem est Ignatium, dura vult Christum Verbuiu aeternum ostendere.recte eum Filium etiam nominare: hoc enim frigidum non est, sed necessarium Ila judicavitmagnus Alhanasius, Ignatii sui optimus interpres, lib. Desynodis: "Iva (ifj naXtv Tic axoutov tiovov X6^ov vojjuari Toioutov etvat otoc ecrciv 6 xtov avOptoicpv dvuic^acaToc, dXX' dxouiov 6ti Vtoc eaTt Y'vtoaxT| Toutov tTvat £tovTa Ao^ov xat svouatov aotptav. « Ac ne quis audiens sermonen tantum existimet talem esse, qualis est hominum, subsistentia carens, sed audiens quod Filius sit, sciat hunc esse vivnm sermonem et substantialem sapien

[ocr errors]

A « Quamam est illa generatio, qua In principio erat Vertum. et Verbum erat apud Deum, et Deus erat verbum •• ? » vel qnod est hoc Verbum, quod dicturus antea non silebat; quo dicto, non siluit qui dicebat?quod est Verbum sine tempore,per quod f acta sunt tempora ? Verbum, quod labia nullius aperuit coeptum.clausitve flnitum? »Cui geminum adjungo B. Fulgentii locum, ad Trasimundum lib. m, c. i8: « Fuit infans Verbum secundum carnem, et fandi non habuitfacultatem: std idem Verbum nullo unquam potuit coerceri silentio, quia ipse est Patris sempiterna locutio. » Uterque autem eBternitatem Verbi Dei clare explicat, et a verbo humano, quod ex neutra parte seternum est, distinguit, utpote quod a silentio incipiat, et in silentium desinat.

n Quid ad ha>e vir doctissimus ? Prirao in S. Augustinum, qui solus a Petavio laudatus est, involat, eumque acerbissime objurgat.quod « argutias captet et in iis pene totus sit, » nec miratur quod « aliquid hujusmodi luserit. » jEquiushoc inS.Augustino ferendum,quod haud raitius casteros Patres tractare soleat. Sed qualis qualis scriplor illi videatur Augustinus, id certe fecit, quod ante eum Ignatius epistolicus : Verbum divinum ab huraano distinxit, quod non perinde a silentio incipiat; nec in ea notione, ut ab Ignatio exprimitur, quidquam est argutum. Respondet secundo: « In non dicit Augustinus,quod noster. » Mirum hoc quidem: plane enim idem dicit. Noster: « Verbum quod non prodit a silentio ; > ille :«Quod esthoc Verbum,quoddicturus antea non silebat? » Quod dici potuit similius?

« De eodem Verbo loquitur, et idem de eodem asserit.AtS.Augustinus « Verbum solum et seorsum. a notionepcrsonfflprascisum,considerat;»ergo idnon dicit quod Ignatius. Mirum hoc effugium et aperlo falsum. Loquitur Augustinus non minus de Verbo personaliter sumpto, quam Ignatius. Ita enim incipit: « QuBBnam est illa generatio, qua in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum? «loquiturde aeternagenerationeFilii, qui sane est Persona; loquitur de Verbo, quod erat in principio, quod erat apud Deum, quod erat Deus; quod sane est Persona: loquitur de Verbo sine tempore, id est «Bterno, per quod facta sunt tempora ; quod sine dubio est Persona; loquitur omnino de eo Verbo quod S. Joannes in initio

D Evangeliisui descripsit, quod personam esse nemo catholicus negat. Et Augustinus igitur et Fulgentius eodem prorsus modo locuti sunt, quo nos Ignatium locutum esse contendimus.

De frigido et arguto diximus; de inani nuno dicendum.« Supervacaneus enim, inquit, estsensus, quera Petavius his verbis affingit. Hominis enim verbum esse eo satis negarat,quod Dei Verbum esse dixerat.»At cum Dei Verbum esse dixerat, non illud satis negarat, quod postea eum negare asserit Petavius, ejusmodi, scilicet, sermonem illud Dei esse, « qualis est creatus et humanus sermo. » Aliud enim est Verbum Dei esse, et non hominis, aliud verbum illud Dei humano simile omnino esse.quod de Verbo Uei plurimi hasretici asserebant. Dixit Ignatius Dei verbum esse aeternum, quod ut explicaret, et contra haereticos qui aeternitatem Veibi Dei pernegabant defenderet. monuit Verbum illud Dei« non ex silentio ortum » esse.ut solenthominum verba, hoc est, non esse verbo hominis simile, neque ex verbo humano de ejus exsistentia recte judicari posse. Nihil igitur his verbis dixit, quod ante dixerat. « At satis perspicue id ante dixerat, cum verbum Dei oeternum dixisset. » Certe si quis his legibus veterum scripta examinare velit.Battos oranes faciet. Nonne oranes aliquando seipsos explicant, et idem saepe aliis verbis dicunt? nonne objectionibus, qua) oriri possunt aut solent, saepe occurrunt, et, ut hoc faciant, eamdem sententiam verbis aliis proferunt? Plurimi in Vetere et Novo Testamento pleonasmi per synonyma opposita et negantia a viris eruditis observati sunt: qui tamen non frigidi aut supervacanei putantur ; sed empha exire a Patre, negat a silentio progredi : neque A neque causa, neque principium constitutivam. In

tici.

Sed tandem « ipsa epistolae elocutio ad Petavianum sensum inepta atque absona est et inusitata. » Mira ha>c objectioa Dallaeo, qui omnes hujus auctoris epistolas tales elocutiones, ineptas, absonas et inusitatas continere alibi ait.« Atsi nostrum Valentianam Sigen significasse admiseris, tota oratio et perspicua, et gravis, et necessaria.et clara etiam et legitima erit; » hoc est, Dallaeo fatente, lgnatianis dissimillima. Ut igitur auctor sui similis sit, ut haac oratio reliquis congruat, ut haec elocutio coateris non repugnet, eam de Valentini haeresi exponere non possumus. Illud potius Dallaram dicere oportuit, Expositio Petavii reddit omuia clara et perspicua, Salmasii omnia turbata atque absona et magis ad auctoris hujus morem geniumque accommodata: et vel ob eam rationem Salmasiana expositio Petaviana? praoferenda est. Nec haec ludens dico, sed serio et ex animo; non dubito enim quin mox ostensurus sim expositionem illam.quw Valentinianam Sigen huc advocat, esse plane absonamj et orationem eam, Xoyo; oix dTM aiYf,c TcpoeXOtbv, eo sensu acceptam, nec esse claram.nec legitimam.necGnosticis.nec nostris familiarem.

Jam vero ut ex ipsis verbis sensum quem vult exsculpat, observat cum Gnosticos ad suorum iEonum emissiones, tum nostros ad Filii et Spiritus sancti emanationes significandas uti voce itposXflsIv. Fortasse. Sed hinc nullo modo sequitur, aut aliter eam vocem usurpari non posse, aut hoc loco in eum modum accipi debere. Vox qua maxime usi sunt in hac re Valentiniani alia plane erat, nempe Vpo6&Xkt<Aai, unde toties a SS. Patribus exagitantur. Italrenaras sententiam Valentinianorum accurate referens lib. i, cap. 1, tradit Tcpo6dXXea0ai xov BuQov ipx^lv xS,v ^dvxtov, Nun> scilicet; crutiTcpo6e6Xfja0at 8e auxij> 'AXv-OEtav. Et rursus: AlaOVevov 8e x6v novovevf) xouxov, -nempe Nun, lcp' oTc Tcoo

[ocr errors]

seeundum catholicos emanationem aetemam intellexit, ueque de probole Valentiniana vel somniavit. Aliquando GraBci irposX9eTv ita usurpant, ut vim xou ee;eX8eiv ex appositis habere sentiatur. Gum igitur Christus dixisset, e/. xou 8=ou eJf./Oov Joau. viii, 42, id«m signiflcare voluisse putandus est Ignalius, cum scribit i<p' Ivoc Uaxpoe. itpoeX6ov-a, quod interpres vertit,« ab uno Patre exeuntem. » Certe ut emanationem a Patre iis verbis denotet Ignatius, nulla ratio cogit. Novimus quid Theodorus Beza ad illum Joannis locum scripserit: • Loquitur Christus, meo quidem judicio, de adventu in carnem.non de aelerna generatione, cui impropriequoque tribueretur xo et;eX8etv.» Et ratio

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][ocr errors][merged small]

stigandum,et ad Magnesios.ne istam hasresin reciperent, praBmuniendos plurimum valere contendimus. Manet itaque inconcussa hactenus assertio prima, auctorem epistolas ad Magnesios nullam aliam liseresin verhis ex ea prolatis quam veterem illam Ebionitarum tot modis in eadem epistoladescriptam respexisse : quae cum aetale Ignatii martyrisnimium viguerit,quod adversus eam scriptum est, fidem temporum pulsare non potest.

CAPUT V. Assertio secunda, verba illa ad Valentinum omnino non spectare. Valenliniani nunquam diuerunt Sigen peperisse Logum. ln schola Valentini solus Nus ex Bylho et Sige, ideo Monogenes appellatus. Logus autem, quod a Bytho et Sige non esset, in deminorationem natus, et Mon cxcus fuit. Genealogia JZonum a Blondello perperam reprsesentata. Fragmentum Valentiniani apud Epiphanium explicatur. Locus Cyrilli Hierosolymitani discutitur. Dallxi distinctio de mediala et immediata eductione explodilur. Verba lgnatii cum placitis Valenlini male componuntur. Argumentis Dallxi omnibus particulatim respondetur. Genuina lgnalianorum explicatioredditur. Adversariorumexpositio deiorta ostenditur.

Stabilita prima assertione, sequitur assertio secunda, scilicet verba ipsa oux dit6 crtY^c itpoeXBtiv, ut sunt ab auctore epistola) ad Magnesios prolata, ad Valentinum omnino non spectare,nec sine violenta detorsione ad ejus ha;resin exponendam et oppugnandam applicari posse. Si enim Valentini delirium de emissione Logi, auctor epistolasferire voluisset.et tribus tantum verbis idfacerecogitasset, iisque negative positis,et obiter adductis.dum contra alios et maxime oppositos haereticos disputaret, contra quos eadem verba non minus quam adversus Valentinum facerent ; fleri omnino non potuit, nisi illud ipsum diserte negaret, quodValentinus clare actotidemverbisasseruerat Sententia enim ncgativa nihil aliud ferire potest,nisi oppositam affirmationem ; ut, si quis neget id quod ille nunquam affirmavit, ejus negatio Valentinum directe non feriat. Hajc adeo certa sunt, ut hic ipsum Dallaeum habeanius confitentem.« Ego vero, inquit,respondeo plane necesseesse ut is.adquem scriptor respexerit, quisquis ille de caetero sit, hoc certe docuerit: T6v Advov dito EtYfji; npoeXfleTv. » Quid neget Ignatius perspicuum est ex eo quod affirmat; affirmat Advov esse dfStov, contra Ebionita3, negat dn6 Jiyt)? itpoeXOeTv. Si Valentini delirium in animo habuit notare et refellei e, oportet certe aValentino dictum et assertum esse, Adfov dito Ziyjj<; itpoeXfleTv. Hoc autem unquam diserte docuisse Valentinum nego. Si fragmenta omnia Valentinianorum excutias, si expositiones omnes eorum sententiae evolvas, si objecta a SS. Patribus, Valentini haeresin ex professo et fuse exponentibus, singula percurras, nunquam hoc vel ab ipsis haBreticis scriptum, vel apud illos Patres expositum aut objeclum reperies.

Nam primo non reperitur talis genealogia in iis fragmentis Valentinianorum, qusa etiamnum ex

\ stant, et in quibus quis .-Eon a Sige emissus sit, et ex quo /Eone emissus sit Logus, diserte docetur. Unum exhis apud Irenaeum, alterum apud Epiphanium exstat: in priore Logus est ex Arche, id est Nu, seu Monogene, et Aletheia ; in posteriore,aut ex iisdem, mediantibus Anthropo et Ecclesia, aut ex Anthropo et Ecclesia: in neutro ex Bytho et Sige emissus esse dicilur. Secundo, sententia Valentinianorum prolixe exponitur ab Irenaeo lib. i, cap. 1, et Valentini ipsius praecipue cap. o, sed nullibi Irenaeus meminit Logi a Sige prolali ; nou post eum Tertullianus, non Epiphanius, aut Philastrius, Augustinus, Theodorelus, non eorumquisquam qui de industria Valentini delirium exposuerunt.Prasterea hoc diclum nunquam a Valentinia

[{ nis vel inde patet,quia dici in schola Valentini non potuit. Ex ejus enim doctrina /Eon a Sige emissus intra primam quadrigam, quara primordialem tetractyn et autenlhicam nominabant, continebalur, a qua Logus exclusus est. /Eon autem ille ex Bytho et Sige prognatus, virtute suaB generationis communicavit cum Patre supremo: illi Bythus cognitus fuit, reliquis non item. Ita Irenams : Tov jxev ouv 7tpoitixopa vtvtojxetjOai |j.<5v<o Xiiyouiji Ttj» e£ auTOu YeYov^x' HOvoYEvti, Touteijti T<J> Ntj), Totc 8e XotnoTt; Ttajtv adpaTOv xai axaTaX7)itT0v uitdpY_stv. « Et propatorem quidem eorum cognitum soli dicunt ei, qui ex eo natus est Monogeni, hoc estNo: reliquis vero omnibusinvisibilem et incomprehensibilem esse. » Nus igitur Monogenes, sive unige

p nitus dictus est, quod ille solus ex Bytho et Sige natus est. Unde Tertullianus Nouv vocat illum Valentini Monogenem ex patre Bytho et malre Sige: et quamvis excipiat contra nomen Monogenis,illud tamen facit non respectu Logi, aut alterius post Logum >Eonis,sed Aletheiae tantum,quae ex iisdem parentibus orta est.« Ita et ipse, inquit.Pater dicituretinitium omnium,et proprieMonogenes.Atqui non proprie,quia non solus agnoscitur; nam cum illo processit et femina veritas. Monogenes, quia prior genitus, quanto congruentius Protogenes vocaretur?» Respeetu Alethei33,scilicetqute posteum, sed exiisdem Bylho et Sige processit; ratione autem ad reliquos /Eones habita proprie Monogencs dicebatur.quod solus ille,reliquorum autem nemo, ex Bytho et Sige natus esset. Quin etiam hoc iUi

D Monogeni adeo proprium et peculiar* fuit, ut illi prae omnibus aliis .Eonibus exinde maxima privilegia accesserint. Bythus illi soli, quod ab ipso natus esset, notus fuit. Logus, utpote qui ab ipso non emissus est, ut nec a Sige, Propatora non cognovit.idco quia abipso natusnonest: quapropter caecus ^lon dictus est, qualis a Sige emilti Bythi o-u^uvqj non potuit. Irenaeus, lib. n, cap. 48: • Similiterautemrursusetde Logo tertiam prolationem ei a Patre donans, unde et ignorat magnitudinem ejus.» Terlullianus, cap. 9 : « Sed et hocexceptio personarum est, quod solus ille Nus ex omnibus immensi Patris fruitur notione, gaudens et exsul

« ПредыдущаяПродолжить »