Изображения страниц
PDF

Si igitur Hieronymns in Ignatio nostro non pauca contra Theodoti hairesim disertissima notasset,non potuisset nisi ineptissime inde colligere, auctorem epistolarum post Theodotum vixisse; quia ipse optime novit quiscunque contraTheodoti hmresim ex illis epistolis observare potuit, ea omnia adversns Ebionem dici potuisse: at scribere aliquis potuit adversus Ebionem, licet post Theodotum non vixerit.Ut alibi igitur Ebionem et Photinum conjungit,tanquam eadem sententia apostolica perculsos, ita hic Ebionem et Theodotum, tanquam ab iisdem Palribus refutatos.

Frustra igitur in hoc argumento nec sine summa injuria notat acerbissimus Patrum censor, • interdum Hieronymum naturali quadam ingenii vehementia abripi, et quredam non satis accurate expensa effundere, cum nihil in hac re appareat quod cum videatur abripere, aut quoquo modo commovere; nihil ab eo dictum sit, quod non sit veritati consentaneum ; nihil quod ejusdem sententia; aliis locis patefacta; contrarium sit. Quod si haec observatio de vehementia ingenii Hieronymiani admilti aliquando debeat,tunc potiore jure usurpari potest, cum adversus diaconos Ecclesiae Roinana; lacessitus scribit,cum uteorum dignitatem imminuat lam multa de presbyteratus auctoritate congerit,cum,ut eam stabiliat, squalem pene ipsi episcopali pote stati statuere censetur : qua? interpretatio sententias Hieronymianae eum maxime inconstantem, et suis scriptis contraria effundentem repraesentat. Si unquam igitur. in hac ipsa controversia de distin. ctione sacrorum ordinum, liceret dicere Hieronymum naturali quadatn ingenii vehementia abripi, et quaedam non satis accurate expensa effundere: qu«e responsio si et satis congrua et valida reputetur; non erit opus quidquam addere ad convellendum sententiae Blondellianae fundamentum.Cum autem hanc acerbissimam censuram de abreptione Hieronymi veram esse contendit.quod hic scribat, muttos apostolicos viros adversus Theodotum Byxantinum scripsisse, cum temporum ratio evincat nuili apostolico notum esse potuisse Theodotum fugit eum omnino ratio. Non enim multos tantum apostolicos viros, sed-et eloquentes dixit Hieronymus.ut lib. i adversus Jovinianum; « Ad hos et Clemens successor apostoli, cujus Paulus apostolus meminit, scribit epistolas, omnemque pene sermonem suum de virginitatis puritate contexuit; et deinceps multi apostolici et martyres et illustres tam sanctitate quam eloquentia viri, quos ex propriis scriptis nosse perfacile est; » neque contra Theodotum solummodo scripsisse ait, sed contra Ebionem(nam de Valentino silent mss.quamplurimi atque inter eos Cantabrigienses duo) non minus quam Theodotum; neque tam eorum personas quam sententiam respexisse censendus est, qui in eadem consentiebant; neque denique verum est, nulli apostolico notum esse potuisse Theodotum. Quam diu enim ante Victorem haaresin suam prodidit

A Theodotus.corapertum non est: postquam autem a Victore excommunicatus est, virisapostolicis notus esse potuit; apostolici enim dicebantur, qui apostolica doctrina imbuli sunt, etiam qui proxima post apostolos ffltate nati sunt.Certe Irenaso notus esse potuit, imo ignoius ei esse non potuit,qui sub Victore maxime floruit, et post Victorem mortuus est, et tamen a SS. Patribus vir apostolicus dictus est, et quidem ab ipso Hieronymo. Ita enim ille, ad Isaia) cap. 64: « De quibus diligentissime vir apostolicus scribitlreno3us,episcopus Lugdunensis, et martyr. »

Capite 11 ad secundum ordinem h»reticorum progreditur, asseritque Ignatium nostrum alios etiam post veri Ignatii mortem exortos haereticos

n tetigisse, licet non nominatos. Respondeo primo generatim scripsisse Ignatium (quod observat verissime Eusebius) adversus haereses suo tempore grassantes, et ut ab iis caverent, ecclesias omnes, ad quas martyrio proximus epistolas exaravit.opportune admodum admonuisseatquepriemunivisse. Esedem autem haereses, qum illius aetate in Syria vel ecclesiis finitimis exortaj sunt, sub aliorum nominibus in iisdem vel aliis terrarum oris, saeculis sequentibus. iepullularunt. Eaigiturqua; ab Ignatio contra sui temporis Heterodidascalos scripla sunt, ad sententiam alicujus haeretici qui diu post martyris passionem natus sit, refutandam opportunissima esse potuerunt; non quod auclor epistolarum ipsum haerelicum posteriorem noverit, sed

„ quod eumdem errorem.quem posterior secutus est, in priori condemnaverit. Qua unica observatione praemissa, facile particularia objecta refelluntur.

Duo Saturnini dogmata respexisse Ignatium epistolicumvult, unum dematrimonio, alterumde Jesu putativo, ideoque post ea a Saturnino publicata viaisse, et Ignatium mnrtyrem esse non posse.Sed Saturnini dogma de matrimonio in genuinis epistolis non habetur ; ex assumenlis.qu» repudiamus, depromitur. Alterum Jesu putavivo, a Saturnino primo proditum non est. Etiamsi igitur auclor epistolarum contra hanc haaresim.quam tuebatur Saturninus, scripserit, noninde tamen sequitur eum vel Saturninum novisse, vel contra, vel post eum scripsisse ; quia eadcm fuit hreresis Menandrianorum, quorum quamplurimi Salurnino seniores

u erant. Imo ipse Saturninus a Menandro hausit. Irenaaus lib. i, c. 22: « Salurninus quidem similiter ut Menander, etc. • Epiphanius diserte : Mexa xouxov EaxopviX<5? xi« aveoxTj, xai aiixo; exeTBev tac iifopyiii, aito MevavSpou «pr^fjii, xa'. xuiv irpu>r,v Xa6oiv. Menandriani autem et Simoniani omnesChristum putative hominem fuisse, et putalive tantum passum docebant; a Simone, scilicet, edocti, qui Judseis, seipsum Filium esse dixit, us6<Svxa oe [xf| KEicovBivat, aXXa Sox^aet novov, ut idem refert Epiphanius. Menander autem multos, teste Justino martyre, Antiochim seduxit, quos ignorare Igna. tius noater non potuit. Imo ex Antiochia fuit ipse Saturninus, teste Ireneeo, de cujus eetate, ubi opus fuerit, latius disseremus.

Mox duos ex epistola ad Phtlippenses locos adducit, manifeste, ut ait.pulsautes Praxeam, praeter eos quos antea adduxerat: erant autem etiam ii ex eadem epistola, aut illa ad Tarsenses. Nos autem neutram defendimus, utramque manifestissime commentitiam profitemur.

Denique Theodotum Goriarium iterum adducit, ac si epistolarum auctor eum etiam novisset.quod etiam in Usserianis illius blasphemia refutata sit. Et quidem blasphemiam, quam Theodotus defendit Ignatium Usserianum refutasse concedo ; Theodo. tum novisserursus pernego. Dallaeus ipse dubitanter heec proponit: « Si vera sunt, inquit, qua) Caius, sive alius apud Eusebium scriptor vetustissimus dicit, » Theodotum, scilicet, primum asseruisse Christum fuisse nudum hominem; ipse enim optime novit haec, si stricte sumantur, vera non esse ; novit alios quamplurimos diu ante Theodotum, non paucos etiam ante Ignatium.eamdem h;eresim promulgasse, quorum catalogus apud Epiphanium legitur. Sed scriptorem illum antiquissimum vocat; dabimus igitur illi <ruY'/povov Tertullianum,« Cerinthus Christum hominem tantummodo sine deitate contendit. » Et rursus: « Poterit haec opinio Ebioni convenire.qui nudum hominem constituit Jesum.» Hoec ille libro De carne Christi. Dabimus Caio antiquiorem Ireuxum, qui lib. i, e. 25, de Cerintho hasc habet: « Jesum autem subjecit non ex Virgine natum (impossibile enim hoc ei visum est), fuisse autem eum Joseph et Maris fi— lium, similiter ut reliqui omnes homines. » Idem capite sequenti: « Qui autem dicuntur Ebionaei, consentiunt quidem mundum a Deo factum ; ea autem quae sunt erga Dominum, non similiter [lego consimiliter] ut Cerinthus et Carpocrates opinantur. » Ne autem emendationi nostras inniti nimium videamur, idem lib. Iv, c. 58: 'Avaxpivsi: 81 xcci Touc 'ESttovatouc;, Ilto; SuvavTat arioBTJvat, et |jit| i 6e6; ^v 6 Xt,v saitTjpiav auttov eirt Y*k epYisa|jt.evo<;* f, Tctot; avSptoTco; Y_toprjcret e!; 8e6v, et Jjit) 6 8e6; e^top/QT) ei; avGptoTiov. Vetus interpres : « Judicabitautem et Ebionitas, quomodo possunt salvari, nisi Deus est,qui salutem eorum super terram operatus est ? Et quemadmodum homo transiet in Deum, si non Oeus in hominem? Non autemEbion tantum diu ante Ignatii martyrium vixit, sed et Cerinthus, qui S. Joanni notus fuit.Quod si interpolator illustrare et amplificare studeus ea quao adversus Ebionitas et Cerinthi discipulos scripta sunt, ad TheodotumeamderohaBresimresuscitantemreferenda censuit; an igiturputavitTheodotum primo epistolarum scriptori notum fuisse? Illud omnino non sequitur: multa enim ipse inseruit.qura ad aetatem primi scriptoris referre nullo modo potuit. Quod si ita existimasset planus ille, ad nos nihil; satis enim estadtuendamprimi scriptoris antiquitatem et ab impostoris illius jam tandem flcta opinione

X vindicandam, quod quae primo scrlpseral, directe hceresim ferirent Ebionis et Cerinthi, aliorumque seipso antiquiorum, aut sua aHate, post omnium apostolorum mortem, eamdem liberius disseminantium.

CAPUT III.

Argumenlum a Valentini Sige ductum proponitur' Introductorix Dallasi conjecturae refellunlur. De varia lectione frusira ambigitur. lnterpolatoris prudentia perperam advocatur. Mala fides Pelavio immerito ascribitur. Irensei silentium Eusebii silentio expungitur.

Lcviora hasc quidem sunt, et omnibus, opinor, videntur; sed major nobis capite 12 difficultas oritur ex loco, quem ad Valentinum spectare, et fi

g dem temporum violare manifeste volunt; in quo Salmasius et Bloudellus,ante Dalleeum.desudarunt. Exstat ille quidem in epistola ad Magnesianos, et in codice Mediceo in hunc modum concipitur : Et« ©stSc; ecrttv 6 tpaveptojac; eauxov 8ta 'it|<jou Xptcrcou ttou aiixou, 8c; ecrttv autou Aoyoc dtStoc, oux ctTro <riYt",? TtpoeXOiov. Interpres Usserianus: « Unus Deus est, qui manifestavit seipsum per Jesum Christum Filium ipsius, qui est ipsius Verbum aeternum,non a silentio progrediens. » Interpolatoris autem paraphrasis ita se habet: Etc 8edc Jortv 6 TtavtoxpiTtop, 6 ctiaveptocrac eautov 8ii 'itjctou Xptcrxou Tou f.ou a'iTou, Sc erttv autou Ac>yo; ou Jjtjtoc, aXX' Oujhost;!;' otl Yap eoT'. XaX'.5t; IvapOpou tptovTjjjta, iXX' Ev=pYe(a<; Qetxt;; oucria ftwvT^. Interpres vulgatus : « Unus est

_ Deus omnipotens.qui manifestavit seipsum per Jesum Christum Filium suum,qui est Verbum ipsius, non prolativum, scilicet, sed substantiale ; non locutio articulatfB vocis, sed operatio Deitatis, substantia, scilicet, genita. »

De his verbis quid judicet dicere voluit vir doctissimus antequam argumentum ipsum explicare ac tueri aggrederetur ; sed pro judicio suo inanissimam conjecturam protulit. « Nemo, inquit, tantam inter Ignatianoscodices diversitatem casu accidisse censebit: » sine dubio nemo.Quisquamne tam fungus est, ut putet, ab « antiquariorum, alias pro aliis litteras aut voces scribentium.negligentia vel errore simplici, » ex tribus vocabulis duas integras lineas et verbis et syllabis et litteris, maxime diversas natas esse? Quisquamne tam fatuus, ut in

"his prassertim epistolis, quibus interpolator, non tantum sententias aliquot,sedetintegras aliquando paginas inseruit,eum insignem aliquam diversitatem animadverterit, de antiquariorum negligenlia aut errorecogitet? Quorsum, quaEso, hajc cautio? Nempe, si hoc casu non accidit, « nemo negabit consulto, et ob aliquam rationem ab interpolatore mutatum fuisse hunc scriptoris sermonem. » Imo vero licet casu non acciderit, ita tamen consulto factum esse, ut ratio aliqua peculiaris interpolatorem ad ea potissimum verba mutanda impulerit, non sequitur: ipsa generalis interpolandi paraphra* sticeque omnia pene exponendi ratio,ut alibi,etiam

et hic sufficit. Ex omnibus interpolationibus nulla A Christiani facti sunt, viderunt Turrianuset Leibius

casu facta est : sed qui singularum rationem aliquam peculiarem reddiderit magnus certe Apollo erit. Mutat impostor ille pro libitu omnia: nunc phrases obscuriores plane omitti t.nunc aliis planioribus exprimit, nunc ptanissimas aliter refert.nunc Scripturae loca interserit, nunc sui temporis consuetudines infercit,nunc suas sententias aliquando longiores jOT^aEtc; Ignatio supponit; ita Ignatiana omnia illustrare et amplificare studens sua fecit. In hac ipsa epistola ad Magnesianos libidini Susb tantopere indulsit, ut vix tres aut quatuor versus invenias, in quibus nihilimmutavit: ut mirum non sit, siomnino frustra causaj aliquaB praesertim subtiles harum immutationum quaerantur. Pro 8so

Vedelius, Usserius et Dallaeus? An ille veritus est ne obliqua aliqua verba, ad Valentinum forte ex ejus sententia spectantia, Ignatii omnes epistolas suspectas redderent; qui Theodoti nomen in epistola ad Trallianos exprimendum putavit.quem tam diu post Valentinum vixisse omnes norunt? Recolantur verba quae Dallaeus ipse paulo anle.ad finera peneprioris capitis.exsuasententiascripsit. » Haec et alia velut in Theodotvm dicta ipse epistolarum interpolator accepisse eo noscitur, quod locum ad Trallesios hunc: « Fugite malas propagines generantes fructum mortiferum, » illustrare et amplilicare de more studens, eoque hic addens ipsorum hajreticorum nomina quos in epistolis quas inter

itpEnsotdrco-j scribit Os^u xa! noOuvou, cum tamen g polabat notatos et refutatos esse putabat. Theodo

tum inler hos diserte ediderit. Interpolator igitur, si haic ad Valentinum spectasse cogitasset, non ea delivisset ne auctorem proderent, sed pro more suo, vel ipso judice Dallaeo, Valentini nomen edidisset Qui enim haBreticorum nomine, quos in epistolis quas interpolabat notatos fuisse putabat, addere voluerat; quare Theodotum insereret, Valentinum omitteret,cum Theodotus Valentino multo junior esset, multoque manifestius setatem scriptoris proderet? Sednihil illetale cogitasse censendus est; neque rationes excogitandae, aut providentia Dei, nescio quapropter, huc advocanda ; pro more suo interpolator, omnia illustrare et amplificare studens, haec immutavit; plane ut in hacipsaepistola paulo ante pro his verbis: "0? irpo aitovtov

[ocr errors]

interpoJafor, in promptu est viro doctissimo ratio C itapi IlaTpl ftvt xai Ev Tsxei Ecpavr), « qui ante sae

[merged small][ocr errors][merged small][merged small][merged small]

vius, ut ille suspicatur, et Sigen Valentinianam \ ut probet contra immotam temporum fidemaucto

animo probavit, verbis negavit ; is certe quem sibi adjungit.quem alibi « vere et generose de lgnatianis locutum asserit, quem postquam Vossianam et Usserianam Ignatii editionem vidit, pro sua singulari doctrina proque solemni quadam sua generositate veram statim et animadvertisse et professum esse dicit, » et mendax et subdolus,et minimegenerosus aut verax ut fuerit necesse est. Si ulla homini fides est, in hac causa noster est Petavius ; si nulla, illorum est. Sed ego de fide Petavii dubitandum esse minimecenseo. Si ille Medicei codicisepislolasnon minus fictas putavit quam vulgaies, cur has postea semper repudiavit, illas admisit.earumque auctori_ tatesacpeususesl^curseinhisrejiciendisingenuum^

rem dogma haereticum post mortem Ignatii ortum exposuisse : utille, inquam, perinde esse scriberet sive auctor Valentinum respexerit, sive non, mihi quidem mirum videtur.Nemo unquam hoc dixisset, qui putaverit se valide probare potuisse et respexisse auctorem ad Valentinum et Ignatium martyrem prae aetate non potuisse scribere contra Valentinum. Unde ego colligo virum doctissimum huic argumento sive Salmasiano, sive Blondelliauomaxime diffidere, suoque negativo potissimum niti. Haec autem fluctuatioutrumquesimuldestruit.Nam si auctor Valentinum non respexit, sed aliud plane in animo habuit.et nihil aliud quam simplex silentium voluit, perit argumentum internum, ex ipsa

in illisrecipiendismendacem pra>stitit'?Certeillud, n epistola ductum : et si auctor hoc tantum voluit.

quod mirificum effugium appellat Dallaeus, virum proestantissimum tam fcedae tergiversationis non convincit. Nam et ego Pelavii sensum de simplici silentio verum esse puto ; et tametsi ad Sigen haereticorum verba auctoris referantur, ut alii volunt, nihil inde novi in epistolis esse, nihil quod auctorem Ignatio juniorem arguat, cum nostris sentio, idque me firmissime demonstraturum confido.

Nec tamen adhuc ad argumentum ipsura accedit priusquam illud annotet, quod ipsius argumentum supervacaneum esse et nullius usus ostendit. Observat enim « hacc epistolao verba ad Valentini dogma adeo apta atque apposita esse, ut, etiamsi mens auctoris alio: dum ea scriberet, respexisset,

certe cum Irenaeus recte intelligere potuit; quod si ita intellexit, nunquam verba Ignatii contra ipsius mentem adversus Valentinum urgere voluisset, adeoque caditargumentum externum a defectutestimonii depromptum.Neque vero magis probatur epistolam hanc Irenaei £etate non exstitisse, ex eo quod Irenaeus verba haec minime citavit adversus Valentinum, quam nec quarto saeculo eamdem in hominum manibus fuisse, quod ea verba non laudaverint Eusebius, Athanasius, Basilius adversus Marcellum.ad cujus haeresim refutandam verba illa 6? eurtv aikou Advot; 4iSiO«, erailt opportunissima. Marcellus enim docuit Christum fuisse tj«X6v Adf ov, minimeque aeternum, ut orientales episcopi assere

ri tamen non poluerit quin ea Irenaeus.si nosset, „ bant: aliquando, scilicet, Verbum non fuisse, et

fie

arriperet, et contra Valentini expositum a se somnium alicubi usurparet.At constat Irenaeum eorum nunquam meminisse. » Non itadisputavit Salmasius, non Albertinus, qui scriptas fuisse has epistolas ante Irenau libros ultro fatebantur.neque eas Irenaeo incognitas fuisse vel somniabant. Satis illi norunt, et nos abunde probavimus.nullo modo sentiendum esse Irenaeum haec verba, si optime novisset, si ad manum, cum scriberet, habuisset, contra Valentinum usurpare voluisse. Cum igitur virdoctissimusindeconcludit: «Ergo undecunque lia-c verba sumpta sint, et quicunque sit eorum de caetero sensus, illa tamen evidens nobis argumentum ministrant ad demonstrandam harum epistolarum noviatem ac suppositionem: » id quod est

[ocr errors]

iniquissimum postulat. Itane vero, quicunque sit D itoir,Tiic, « tunc Verbum progrediens fiebat mundi

[merged small][ocr errors]

tam probe cognitus est, minime usurparunt. Et A. ex adversariorum sententia confecta erit: assero

[ocr errors][merged small]

qui impia dogmatizans deflnivit inquiens. (Erat j> auctorem epistola ad Magnesios verbis ex ea pro

Deus et silentium), post silentiumautem et quietem processisse Verbum Dei in principio creationis mundi efficaci operatione. » Cum igitur Eusebius Marcellum perstrinxerit, quod Verbum post silentiumprodiisse dixerit.et simul etiam observaverit haec a Gnosticis hausla esse,apud quos primo erant Deus et silentium ; cum idem certissime etiam noverit haec qu» nunc apud Ignatium legimus, nec tamen adversusMarcelli haeresim usurparit loco satis opportuno, quis non videt sine ullo fundamento asseri Ignatiana Irenaei saiculo non exstitisse, quod ea illa adversus Valentini somnia non usurparit?

Quocircalevi antecedentium conjecturarum velifationc difflata, ad argumentum ipsuma Valentino ductum accedo ; utque illud nullam vim ad elevandam Ignatii auctoritatem, imo ne speciem quidem ullam aut verisimilitudinem continere ostendam, quatuor propositionibus rem omnem complectar, quibus et veritatem luculenter exponam.et omnibus adversariorumobjectionibusmanitestissime occurram.Assero igitur primo clarissime patere auctorem epislolte ad Magnesios nullam aliam h.eresim verbis ex ea prolatis respexisse,quam eam quae fuit Ignatii aevo cognitissima, Ebionitarum scilicet et Nazaraeorum. Cum autem adversarii adeo asseveranter contendant.haac epistolae verbaad Valentini commentum respicere, ejusque peculiare delirium reapse ferire : assero secundo verba ipsa, ut sunt ab auctore epistol» prolata,ad Valentinum omnino

latis haBresin Ebionitarum, neque ullam aliam respexisse,Iuculentissime probatur. Duae enim conjunctivae particulfB, una initio hujnsce sententira, altera principio sequentis inserta, satis manifeste ostendunt quo tota sententia referenda sit, et ad quid auctor epistolae, cum ea scriberet.collinearit. Particula vip ostendit hanc ipsam sententiam prioris rationem continere ; et sequentis particula ouv ostendit eam ex hac sequi debere.At etantecedens sententia et sequentes Ebionem diserte feriunt; erho et hffic qua? prioris rationem explicat, et posterioribus occasionem praebet.Antecedens haec est: « Si enim usque nunc secundum Judaismum vivimus.confitemur gratiam non recepisse.» De Ebionfjeis Irenasus lib.i,c. 26: « Circumcidunturet per** severant in his consuetudinibus, quaa sunt secundum legem, et Judaico charactere uti. » Idem testantur post Irenaeum omnes: antecedens igitur sententia Ebionem diserteferit.Quae autem sequuntur: E? ouv ot ev TtaXaiotc; itpaYfjucatv ivacrcpacpivTe<;, t!c xaiviTTjTa 'tXictSoc; TjXuOov. « Si igitur in veteribus rebus conversati in novitatem spei venerunt, » et cretera eodem plane tendunt, ut a Judaismo, nempe.recedant qui Christianismum amplectuntur : quae omnia directe adversus Ebionem et sequaces militant. Haec ipsa sententia ab argumento incipit, quo uti veteres adversus Ebionitas similesque haereticos solebant: Ot y*P OetoriToi icpotpfjTat xaTa; Xpttrcov 'Irjaouv e^Tjaav. « Divinissimi enim prophetm secundum Christum Jesum

non spectare,nec sine violenta detorsioue ad ejus D vixerunt ; » et ut demonstret eos gratia Christi in

[merged small][ocr errors]
« ПредыдущаяПродолжить »