Изображения страниц
PDF

eadem incudeformatorum perpetuam seaturiginem Α eorum aliqua refert, semper, opinor, silentio sup

observat, nunquam ex Gregorio, aut alio quocunque Christiano eum sua hausisse autumabit. Ωui autem Νazianzeni orationes omnibus nativae rhetoricae coloribus depictas, et optimo dicendi genere praecipue triumphantes legerit, quoties ad obscuriora quadem et mahis philosophica deflectit, facile cum aliunde notiones eas derivasse, et quam potuit lucidissime tradidisse fatebitur. Εt has quidem nonnunquam ex antiquis philosophis, saepius autem ex Dionysio mutatum esse credimus. Contra Dallaus duobus argumentis, Dionysium ex Νazianzeno sua mutuatum esse contendit: quorum primum manifesta principii petitione laborat,et levissimam conjecturam ab ipso excogitalam pro fundamento habet.«Αtvero,inquit, cum claris certisque argumentis supra sitanobis demonstratum, Αreopagitica nonnisi post quintum saeculum fuisse edita ac cognita, stultum et absurdum est, Gregorium a. D.389 mortuum hoslibros pervolutasse,qui centum et amplius post ejus mortem annis erant nascituri.» Certe si Dallaeo credimus, 130 anni post obitum Gregorii elapsi sunt, priusquam Αreopagitica ederentur; sed hoc ab eo tantum dictum, nusquam demonstratum est. Ωui enim variarum lectionum in codice Dionysiano numerum aetate Μaximi observaverit : qui varios seholiastas, quos ante Μaximum in eumdem notas conscripsisse apparet; qui Joannis Scythopolitani aetatem certam, et Dionysii Αlexandrini incertam, ideoque, ut credibile est, multo longius ab illa Μaximi remotam ; qui sanctoπurn Ρatrum sexti saeculi de vero Αreopagita, et aliorum de Μagno et beato Dionysio sententiam ; qui reliqua qua de quinto saeculo adduximus, qui denique mss.codicum,quos alii memorant, et quem mihi vir carum rerum, dum viveret, callentissimus mihiquecharissimus non minoris antiquitatis,quam sit Septuaginta Interpretum in bibliotheca regis nostri codex, esse asseruit, vetustatem noverit , nunquam hac desexti saeculi editione dicta pro demonstratis,sed tantummodo pro mera ex conjectura atquepraeconceptaopinione prolatishabebit.Νullaita, quehic ineluctabilistemporum ratio» nobis officit. Secundo inquit: «Cur Gregorius, si ista a Dionysio essetmutuatus,auctοrem ingratosilentiodissimularet ? Cur non ejus nomen ederet apudomnes Venerabile 2»Respondeo primo, nomen ejus aetate Gregorii non adeo venerabile fuisse; Νazianzenum eum pro vero Αreopagita non agnovisse , auctοrem eo φuo scripsit saeculo pro viro quidem magno, sed sua sub alieno nomine edente acceptum fuisse. Respondeo secundo, Νazianzenum scriptores eclesiasticos nominare non solere, si forte eorum sententias adducat. Saltem ego, dum illius opera pervolutavi, neminem ab eo ex catholicisita nominatum animadvertit. Οrphea quidem, Ηomerum et Ηesiodum, Pythagoram, Ηerodotum, Pindarum et Ρlatonem, Αquilam etiam alque Symmachum nominat , Christianorum scriptorum Domina,guoties

[ocr errors]

primit. Ingratum hoc silentium ego non appello : utatur, per me licet, eo dicendi genere guod ipsi maximopere placebat, summus orator. Certe non magis erga Dionysium quam erga reliquos ingratus fuit. Εum enim pro more suo non semel tacito nomine, ut mihi videtur, significavit. Τum enim oratione 38 in Τheophanία, tum etiam 42 in Ρasc/ια Ιnaec verba habet : Ούτω μεν ούν τα άγια των αγίων, α και τοίς Σεραφίμ συγκαλύπτεται και δοξάζεται τρισίν αγιασμοίς εις μίαν συνιούσι κυριότητα και θεότητα, ό και άλλω τινί των προ ημών πεφιλοσόφηται κάλλιστά τε και υψηλότατα.«Sic nimirum Sancta sanctorum quae eliam a seraphinis obtegunίurac tribussanctificationibus celebrantur,in unam dominationem et Deitatenι coeuntibus, quemadmodum et alius quidam ante nos pulcherrime et sublissime philosophatus est.»Ηunc alium quemdam Dioιιysium significare, vir in lingua Graeca summus Guillelmus Βudaeus observavit : quamvis S. Αthanasium hio subintelligi notaverit Εlias Cretensis. Sed quominus haec de Αthanasio intelligam, duo potissimum vetant, tum temporis ratio, tum genus scriptionis. Ηunc enim primo Gregorius vocat τινά τών προ ημών, hoc est guemdam qui ante ipsum vixit : quo loguendi genere uti solent Graeci scriplores, cum hominem intelligunt antequam ipsi nati sint, aut saltem memoria pollerent, mortuum. Νazianzenus autem maximam vitae partem cum Αthanasio simul consumpsit : has ipsas orationes Constantinopoli dixisse videtur ante septennium post Αthanasii

Ο mortem ; scripsit autem, cum de statis solemnibus

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

Cum in priori Vindiciarum parte de omnibus quae ad externum argumentum a testimoniis petitum pertinent, disputare mihi constitutum sit, jamque singulos testes ad Ignatiana confirmanda adductos ab adversarii objectionibus liberaverim : necesse est ut eadem opera argumentum illud, guod omnium simul testimoniorum vim enervatum it, examinem, et formidandam alti ac diuturni silentii nubem dispergam.Εcce enim Dallaus argumentum fabricatus est et exposuit, αυod unum sibi satis esse confitetur: adeo ut reliqua omnia ideo tantum afferat, ut iis satisfaciat, gui huic non argumento, sed argumentandi generi diffidunt. Ηoc igitur fuse quinque integris capitibus,a quinto incipiens,prosequitur.«Ρrimum,inquit, et quidem adversus universasistas epistolas commune argumentum a scriptorum ecclesiasticorum silentio ducitur, qui ante Εusebium apud nos floruerunt. »

[ocr errors][ocr errors][merged small]

Α atque explorato tantummodo habet, unde ab aliis postea receptus est. Certum autem est Εusebium nec ullum librum inter canonicos,nec inter ecclesiasticos pro indubitare vero recepisse,quem scriptorum ecclesiasticorum ante se silentio praeteritum et veterum testimoniis penitus destitutum anidmadvertit; neque proindubitate falso rejecisse atque condemnasse,nisi praeter testimoniorum defectum aliquidin libri materia vitiosum deprehenderit, ut in Ρetri et Αpionis dialogis sub nomine Clementis publicatis : Ων ουδόλως μνήμη τις παρά τοις παλαιοίς φέρεται ουδε γαρ καθαρόν της Αποστολικής ορθοδοξίας αποσώζει τον χαρακτήρα. «Οuorum apud antiquos nulla omnino exstat mentio : neque enim sincera recta fidei ab apostolis tradita nota

Β in illis expressa reperitur. » Αrgumentum igitura

testimonio negativum non absolute subterfugimus; sed ubi vim aliquom habet, libenter admittimus, imo et urgemus. In epistolis Ignatio ascriptis, sed nec ab Εusebio, nec ab Hieronymo memoratis adπmittimus , et cum nemo per quatuor saecula post Ignatii mortem earum meminerit, omnino rejicimus. In epistolis prorsus ante hoc saeculuminauditis, ac ne nunc φuidem exstantibus, sed solummodo ad eludendum S. Ρolycarpi testimonium excogitatis etiam urgemus , et cum multi unquam saeculo cognita fuerint, pro figmento habemus. Ιdem denique negans argumentum, si forte offeratur, primo discutimus , discussum,si nullam in se vim habere nobis videatur,negamus : et negationis rationem reddimus.

Εgoυcro,inquit vir doctissimus, «non negaverint quaedam esse hujusmodi,inquibus perperamhocargumentigenus adhibeas.» Εt ego affirmare non dubitaverim, causam nostram ejusmodi esse, ut in ea rite adhiberi minime possit. Si enim unquam argumentum a testimonio negativum nihil valeat, id tum praecipue fit, cum datur argumentum a testi, monio affirmativum, quod illi plane contrarium asserit et evincit.Contra enim affirmationem testium omni fide dignorum, nullaque falsitatis autimbecillitatissuspicionelaborantium,nihil valet aliorum negatio, multo minus silentium. Ηoc quidem casu argumentum negans serpsum negat; fundatur enim in generali silentio : at cum vel plures vel etiam unus loquitur,generale silentium non est. Ωui vim ejus maxime defendunt, tune tantum efficax esse fatentur, cum nullus omnino scriptor aqualis vel suppar prastat tettimonium , ubi autem vel plures vel etiam unus testatur, dici non potest nullum omnino testimonιum prastare.Causa igitur nostra hoc argumentum minime admittit. Νοn enim tantum Εusebium, qui intra ducentos post obitum Ignatii annos vixit, floruit, et presbyter fuit, 1ocupletissimum testem habemus, sed et ante eum etiam ab ipsa sanctissimi martyris passione complures. S. Polycarpus has ipsas epistolas,non alias aut diversas, eodem quo scripta sunt anno collegit, edidit, Ρosteritati commendavit, ut fuse probatum esί. Ρhilo et Αgathopus, Β. Ιgnatii ex Syria comites, in Αctis proximo anno editis, ut videtur, epistolam ad Romanos commemorant.S.Irenaeus non aliunde quam ex eadem epistola insignem sententiam transcripsit. S. Theophilus, Αntiochia episcopus, aut certe vetus auctor S. Basilio dictus, ejusdem saeculi, aliam etiam sententiam ex epistola ad Εphesios mutuatus est.Τertio saeculo Οrigenes eamdem commemoravit juvenis adhuc, et aliam ex epistola ad Romanos idem senex excerpsit, ac utrobique Ignatium nominavit. Νοn igitur altum in Εcclesia, τιon diuturnum silentium fuit. Εpistolae S. Ignatii ab ipso earum ortu et notao et illustres fuerunt, postquam genuino martyris fetui, non Εusebius, sed S. Polycarpus obstetricatus est. Εx qno ejus epistola ad Philippenses data in publico Αsiae conτοntu personabat,Ignatiana tantopere commendata latere nullo modo potuerunt. Νullum igitur hic silentium:nullum negantisargumenti fundamentum. Summa argumenti a viro doctissimo producti Ηac est. Si verae essent hap Ignatii epistolae, eae fuissent viris eruditis, Justino in primis,et Irenaro, et Clementi Αlexandrino, et Τertulliano, et aliis ejusdem census atque aevi scriptoribus cognitissimae. Sed viris illis eruditissimis cognitae non fuerunt. Εrgo Ignatii epistolae verae non sunt. Τum vero pro concesso sumit,nosillud unum negaturos, ignotas scilicet fuisse viris illis has epistolas. Αt nos duo hic negamus, primum, si Justinus forte, aut Clemens, aut Τertullianus, aut hi omnes Ignatii epistolas ignorassent, Polycarpus autem, Philo, Αgathopus, Τheophilus, Irenaeus, Οrigenes, illis antiquiores aut eorum synchroni novissent; nullo modo sequitur, has epistolas Ignatii veras non fuisse: consequentia igitur tantum est probabilis, non necessaria. Secundo loco negamus ignotas fuisse illis viris has epistolas, idque ob duas rationes, tum quod probari nunquam posse putamus, eos revera ignorasse, tum quod meliori jure nos colligimus, eos potius optime novisse. Illae enim epistolae, quae Ρolycarpo, Philoni, Αgathopi, Theophilo, Irenaeo et Οrigeni nota fuerunt, Justino, Clementi,Τertulliano aliisque ejusdem census atque avi scriptoribus non videntur incognita fuisse. Sed Ignatii epistola illis, ut fuse ostendimus,notae fuerunt. Εrgo et his. Εt si in horum operibus quae τιunc exstant, mentio harum epistolarum nulla facta est, tieri tamen potest ut in illis quae perierunt,qualia fuisse guamplurima scimus, Ignatiana commemorata sint, αυcmadmodum ab iis quos nominavimus commemorantur. Ωuod sineque in editis. neque in deperditis illi Ignatiana memorassent, ne sic quidem ullo modo sequitur,eos penitus illa ignoravisse quae alii noverunt. Νeque enim eorum cuipiam in animo fuit, omnes scriptores ecclesiasticos aut etiam maxime praecellentes nominare.Si denique hi eas forte, aut horum aliquis ignoravit, aut non vidit, autin sua bibliotheca non

habuit, illius tamen vel etiam Plurium ignoratio.

Α efficere non potest, ut quod ab aliis visum,lectum et usurpatum fuit, id omnino non esset. Cum autem jam liquido appareat, nullum in praesenti negotio argumento neganti locum esse , illud unum, ut voluit Dallaeus, nunc restat, ut negemus Ignatiana viris et Εcclesiis celeberrimis fuisse ignota, et conjecturis ejus respondeamus, quibus fretus ea asseruit, guae ipse certissime ignoravit. Εt ab Ιrenaeo quidem orditur, de quo copiose disputat ; sed ea omnia suo loco refutavimus. Αb Irenaeo autem transit ad Εcclesiam Αlexandrinam.

«Sedneque Αlexandrinis, inquit capite7,notiorem quam Irenaeo et Αsianis fuisse epistolicum Ignatium satis ex quadam singulari illius Εcclesiae traditione constat » Εt sane constet Ignatium nostrum ΑlexanΒ drinis non fuisse notiorem quam Irenaeo et Αsianis; notior enim Αlexandrinis aut aliis quibuscunque esse non potuit, cum illis fuerit notissimus. Pro Λthanasio loquitur sententia quam excerpsit ; pro Αsianis epistola Ρolycarpi per tot saecula apud ipsos lecta. Sed « est haec doctrina, inquit, ab Ignatio inculcata,nonaliter quam ab uno episcopo presbyteris praesidente regi posse ac debere singulas Christi Εcclesias. » Desingulis nihil dixit Ignatius,et potest in ea voce aliquid latere , sed si recte intelligatur, ea certe Ignatii doctrina fuit, et, ut opinor, apostolorum discipulo et episcopo dignissima. Αn autem haec doctrina Αlexandrinis erat incognita, ut inde etiam Ignatium iis penitus ignotum fuisse colligamus 2 Νihil minus. In nulla unquam Εcclesia magis recepta et obtervata est hac doctrina quam in Αlexandrina. Νulla sunt certiora, aut magis apud omnes in confesso πιonumenta, quam quae de Εcolesia Αlexandrina prodita sunt.Unde vir maximus, Ηugo Grotius, qui putavit, ab initio Ecclesias communi presbyterorum, qui iidem omnes et episcopii, ut ait, Paulo Clementique dicuntur, consilio fuisse gubernatas, in ea sententia fuit, quod exsors episcoporum auctoritas Εcclesiae consuetudine, post Μarci mortem Αlexandriae,atque eo exemplo alibi introduci cα-perit, ut ipse testatur epistola 162. Certe S. Μarcum Αlexandriae constituisse Εcclesiam omnes scribunt, episcopatum ibi habuisse Hieronymus praefatione in Μatthaeum ; ordinasse episcopum nomine Αnianum vel Αnaniam, eodem consensu tradunt : adjunxisse Αniano ut episcopo certum presbyterorum et diaconorum numerum pariter referunt. Ipse Εutychius patriarcha Αlexandrinus,cujus originibus adversus Ignatium utuntur, non aliter narrat : « Credidit ab eo tempore Αnanias in Christum, undebaptizavit eum Μarcus,et Αlexandriae patriarcham constituit. Fuitque is patriarcharum qui Αlexandria prafectisuntprimus.Constituit autem evangelista Μarcus una cum Αnania patriarcha duodecim presbyteros,quinempecum patriarcha manerent. Vetus Μarcί Ηistoria auctor, beatus Μarcus Αnizanum ibidem ordinavit episcopum, et tres presbyteros, et septem diaconos. » Εcce ipsissimam faciem Εcclesiao Ignatiante ! Αnanias enim idem

D

[ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Β derivatum. Ωuatuor enim genera personarum in

Scripίuris electa agnoscit, non minus distinguit praecepta quae dantur episcopis, ab iis qua injunguntur presbyteris, quam ea quae diaconis, ab iis quae viduis praecipiuntur. Αt distinctae sunt perSonae, aut officia, quibus diversa praecepta demandantur. Αgnovit igitur Clemens Αlexandrinus eam sacrorum ordinum distributionem, cujus usum agnoscit Βlondellus, divinitus per apostolos fuisse institutam. Ηaec Clemens ex Pantaeni schola, ex Clementis eadem Οrigenes. Sic enim ille juvenis adhuc homil. 13 in S. Lucam : « Si audacter expedit loqui Scripίurarum sensum sequenti, per singulas Εcclesias bini sunt episcopi,alius visibilis,alius invisibilis,ille visui carnis, hic sensui patens.Ει rursus: Εgo puto inveniri simul posse et angelum et hominem bonos Εcclesiae episcopos, et quodammodo unius operis esse participes. Ωuod cum ita sit, petamus omnipotenίem Deum, ut angeli et homines Εcclesiarum episcopiadjumento sint nobis,etsciamus quoniam utrique pro nobis a Domino judicentur.

Ωuae certe pura puta sunt Οrigenica, ut de auctore harum homiliarum dubitari non possit. Ηaec autem ea sensu Scripturarum habuit Οrigenes, ut ipse profitetur : ex illarum igitur doctrina agnoscit in singulis ecclesiis unum hominem visibilem epiScopum.Ιdem homilia17: «Sicut enimab ecclesiasticis dignitatibus non solumfornicatio, sed et nuptiae repellunt, neque enim episcopus,nec presbyter,nec diaconus,nec vidua possunt esse digami, sic fυrsi. tan et de cαtu primitivorum immaculatorumque

[ocr errors]

cietur digamus; non quo in aeternummittaturincendium, sed guo partem non habeat in regno Dei. » Ωuis autem non statim videt hacc etiam esse vere Οrigenica ! Ηis autem Οrigenes, quod ad ecclesiasticas dignitates attinet, Clementem praeceptorem suum sequitur, et tanquam quatuor diversas enumerat uni quidem in hac re praecepto apostolico, sed separatim tradito, subjectas. Ita ipse in commentariis ad Μatthaeum difficultum quaesiti κατά τήν του Αποστόλου περί των εκκλησιαστικών πραγ. μάτων νομοθεσίαν solvere conatur.Ωuam hoc modo proponit : Ουδένα γάρ των άπο της Εκκλησίας υπερολήν τινα παρά τους πολλούς ώς εν συμβόλoις ανειλη-Α presbyteros ordinatus est, hoc est episcopus, ma,

[ocr errors][merged small][ocr errors][ocr errors]

jori adhuc debito obstrictus est. Ωute verba pessimo consilio dissimulavit Blondellus in apologia, cum ipse noverit omniasua consectaria e prioribus verbis male deducta, his ipsis apertissime refutari. Ιdem lib. ΙΙΙ contra Celsum episcopi χαρακτηριστικον tradit, illudque non ex humana institutione, aut ex Εcclesiae consuetudine, sed ex apostolicis praeceptis describit,et argumento e Scriptura deducto opponit: Και δήλον ότι εν τώ χαρακτηριστικό των καλουμένων επισκόπων διαγράφων ο Παύλος οποίον είναι χρή τον επίσκοπον,έταξε και τον διδάσκαλον, λέγων δείν αυτόν είναι δυνατόν και τους αντιλέγοντας ελέγχειν, να τους ματαιολόγους και φρεναπάτας επιστομίζη διά της εν αυτώ σοφίας και ώσπερ μονόγαμον μάλλον διγάμου αιρείται εις επισκοπήν και ανεπίληπτον επιλήπτου,και νηφάλιον του μή τοιούτου,και σώφρονα του μη σώφρονος, και κόσμιον παρά τον κάν επ' ολίγον ακόσμιον ούτω θέλει τον προηγουμένως εις επισκοπήν κατασταθησόμενον είναι διδακτικόν και δυνατόν προς το τους αντιλέγοντας επιστομίζειν. «Εt manifestum est quod in ipso characteristico eorum qui episcopi (αμud nos) vocantur, Paulus describens qualem virum oporteat esse episcopum, posuit et doctοrem, inquiens eum oportere esse potentem contradicentes redarguere,ut vaniloquis et seductoribus obturetos per propriam sapienliam.Είquemadmodum unius uxoris virumiterantimatrimonium praefert in electione ad episcopatum, irreprehensibilem reprehensibili,sobrium longe dissimili, temperantem intemperanti, compositis moribus orna, ίum vel parum incomposito ; ita vult eum qui antecedenter ad episcopatum promovendus est, habere docendi facultatem, et potentem esse ad obstruendum os contradictoribus.» Εt quidem episcopi characteristicum alibi notat Οrigenes, ut in commentariis ad Μatthaeum : Γενναίων δ', oίμαι, και εχόντων τα χαρακτηρίζοντα τον επίσκοπον πάντα έργον ήν προτρέψασθαι τους και δυναμένους και πειθομένους τή προτροπή, και διά του παρέχειν εκ του κοινού αυτοίς και άλλους επί τούτο παρακαλείν.«Νobilium.autem,opinor,eteorum qui omnia episcopum intime constituentia atque describentiapossident opus esset,eos adhortari quibusfacultassuppetit,quiqueadhortationioblemperant,ipsisqueres vitae necessarias e communisubiministrandoaliosadidemquoqueimpellere. • Ει in iisdem commentariis: Propter φuod είdefiniens φιμαles deύeanί esse episcopί, sίc dicit: nonlitigiosi, non percussores, sed mansueti, ornati" et quacunque inter fideles et sapientes serυos inυeniunίur et dispensatores quos constituit Dominus super familiam suam,sicut dicit Lucas ". Εrantigitur τά Χαρακτηρίζοντα τον επίσκοπον secundum Origenem, plane quemadmodum τα χαρακτηρίζοντα την αγίαν Χήραν, utipse loquiturin S. Joannem,omnia ex praeceptis Dominicis vel apostolicis delineata. Εt memorabilis omnino locus est eodem libro, guo Εcclesias Christianorum ex adverso oum Εcclesiis 8eu concioni

« ПредыдущаяПродолжить »