Изображения страниц
PDF
[ocr errors][ocr errors][ocr errors]

Joanni Chrysostomo attributa fuit : eamque po Α Jobius monachus videatur,qui Dionysium Areopa

[ocr errors][ocr errors]

terpres ita vertit : «Αsserit unam,inquit,personam, hoc est Verbi incarnati hypostasin pronuntiamus. Ωuandoquidem simplicem ponitJesum D.Dionysius Αreopagita, et de hypostatica quidem unione.juste contra pietatem compositum dicitur, compositum vero dicere nemo audeat praeter Αpollinarium.» Τu ita vertas: Unam, inquit, « personam, hoc est, unam Verbi hypostasin, incarnatam praedicamus : quoniam et simplex Jesus componebatur, secundum S. Αreopagitam Dionysium. Εtenim de unione secundum hypostasin.juste ab ipsa pietate compositum dicitur , substantiam autem compositam nemo dicere ausus est, practer Αpollinarium.» Ηic autem Ερbraemius patriarcha Αntiochenusfactusest circa

[ocr errors]

idem tempus, quo Justinianus imperium adeptus D gunt) antistitis esse feruntur. Joannes igitur Sey

[merged small][ocr errors][ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]

vianus ibi erat patriarcha et Αnastasius Romae im-
perator,» ut refert Photius codice 107.Scripsit ita-
que Basilius ille adversus Joanneln Scythopolita-
num ante annum imperii Αnastasiani 21, duo anno
Flavianus exsilium passus est, teste Τheophane.
Veligitur ante sextum saeculum,veleo jam ineunte
scripsit Joannes Soythopolitanus. Ωui autem scho ,
lia in auctοrem scribunt, eum pro veteri aliquo
habent.diu itaque ante sextum saeculum libri Dio-
nysii editi sunt.
Μaximus etiam indicat plures ante se in Diony-
sium commentarios scripsisse, ac variis interpre-
tationibus illustrasse ; ut ad caput undecimum li-
bri De Dίυϊnis nominibus : "Ολην ενότητα οι μεν έλα-
βον την απλήν και αμερή των όντων αιτίαν, προς
ήν τα πάντα απέστραπται ώς εν αυτή συνιστάμενα οι
δε, την του παντός αρμονίαν εξ ετεροφυών των στοι-
χείων συγκεκραμένην. Ρer totam unitatem « alii qui-
dem intellexerunt simplicem et individuam rerum
causam, ad duam omnia conversa sunt, utpote in
ipsa consistentra , alii vero harmoniam universi
ex elementis diversae naturae commistam. » Εt in
ipsis Μaximi commentariis diversae sape exposi-
tiones sunt, a diversis sine dubio scholiastis pri-
mum profectae ; inter hos autem varios scholiastas
unum praecipue honoris causa nominat,sine contro-
versia vetustum, ad caput quintum Calestis hier-
archiae : Ο γούν μέγας Διονύσιος, ο Αλεξανδρείας
Επίσκοπος, ο από ρητόρων, εν τοις σχολίοις οίς πε-
ποίηκεν εις τον μακάριον Διονύσιον τον συνώνυμον,
ούτω λέγει. «Μagnus igitur Dionysius, Αlexandria
episcopus, e rhetoribus, in scholiis quae in beatum
Dionysium sibi cognominem fecit, ita dicit. » Εt
Joannes Cyparissiotus, decade 1, cap. 1, cuun sen-
tentiam Dionysianam ex epistola ad Τitum ad-
duxisset, addit : « Ηoc dictum S. Μaximus, et Dio-
nysius Αlexandrinusadnotarunt.»Εt cum aliamsen-
tentiam ex eadem epistola, decade 2, cap. 2, citas-
set : Αlter υero, inquit, «Dionysius haec edisserens
ait, eos qui apertam theologiam et velis nudam au-
dierunt : typos cogitatione sua formare, dui ad in-
telligentiam auditores adjuvent.»Undesatis certum
est, Dionysium Αlexandrinum in Αreopagitamscho-
lia scripsisse,nonin Corinthiorum episcopum,quod
tam inficete commentatus est Ηalloixius. IIunc

[ocr errors][ocr errors]
[ocr errors]
[ocr errors]

Μaximi et Georgii Ρachymerae inveniuntur. Scripsit autern Ρroclus sub Leone Thrace, circa medium quinti saeculi.Εo igitur antiquior fuit Pseudo. Dionysius.Εt Joannes Μorinus «De sacris ordinationibus: Saltem igitur, inquiί, librorum istorum scriptio initio quinti saeculi, et ante concilii Chalcedonensis celebrationem assignanda est;necullarationi probabili ad inferius aevum devolvi potest. et Joannes Launoius: Ut ego dicam breviter quod sentio, a tempore Εphesina synodi primae vixisse mihi videtur. »Νec ab his dissentit Vossius Ηist. Pelagίαna, 1. vΙι, thesi 4 : « Dionysius cognomento Αreopagita,quem ut credam Τheodosii Junioristemporibus vixisse, verisimilibus adducor conjecturis ». Ηuc usque veterum testimoniis, et doctissimorum virorum sulfragiis ad initium quinti saeculi provecti sumus, quo ad quartum jam facilius via sternitur.

Μichael Glycas in Historia commemorat ea quae facta sunt ab apostolis in obdormitione S. virginis Μariae, ex Dionysio hoc praecipue atque Juvenale Ηieroselymitano patriarcha.Νicephorus autem Callistus illud de Juvenale latius persequitur l. Χν, c. 14. Docet Pulcheriam Αugustam illum, cum ad celebrandam synodum Chalcedonem venisset,percontatam esse, an S. Virginis corpus apud Ρalaestinos inveniretur ! Respondit ille tum ex traditione, tum ex Dionysio, quid de sepultura Virginis noverit. Εrat igitur Dionysii liber De diυϊnis nominibus satis notus, unde sua hausit Juvenalis. Respondet Dallaeus primo : « Verba ex nostris Dionysianis descripta Νicephorus videtur ipse potius de suo adjecisse ad Juvenalis narrationem confirmandum,quam ea Juvenali tribuisse. Imo vero Νicephorus aperte testatur, Juvepalem ipsum hoc Dionysii testimonio usum esse, eumque hac citantem inducit. Ρost enim verborum Dionysii recitationem statim addit: Ταύτα διεξελθόντος Ιουβεναλίου, οι κρατούντες την αγίαν εκείνην εδέοντο πέμπειν σορόν μετά των ιερών εκείνων αμφίων. « Ηaec cum Juvenalis perorasset principes eum rogarunt, ut sanctum eum loculum una cun sacrisvestibusmitteret».Ωuae duidem verba paulo accuratius observanda sunt, quod hic figmentum notaverit Αlbertinus, guod etiam Βaronius confessus est , αμi observat « sepulcrum Dei Genitricis in petra excisum esse, et instar sepulcri Domi

theca, et σοροπηγός non est λατόμος, gui sepulcra Judaeorum ritu ex petris excidit, sed qui tales arculas compingit et conficit. Vetus Glossarium Σορός, ανοα funebris Julius Pollux lib. VΙΙ, cap. 33: Σοροποιός, σοροπηγός, σoροπήγιον, σορός καλοίτο δ' άν αύτη και πύελός, και κιβωτός, και ληνός. Αrcam igitur funebrem, et fascias aut vestes sepulcrales Constantinopolim Ηierosolymis misit patriarcha Juvenalis, postquam Pulcheriae tum ex traditione, tum ex testimonio Dionysii eas ad S. Virgi. nem pertinuisse persuasisset. Iltec igiίur cum nihll valitura perspiceret Dallaeus, respondit secundo : «Ηistoricossolere homines ea dicentes inducere, non quae vere ac certo dixerunt, sed quae illos ipsi dicere potuisse putant ». Quae quidem responsio si in rebus hujusmodi admittatur, tollitur omnis fere ratio veterum testimonia admittendi. Quoties enim auctor aliquis scriptorem alium inducit alterius scripta citantem, nulla ei satis certa fides adhiberi poterit ; quia non id eum vere dixisse aut citasse, sed tantummodo id ex sententia referentis eum dicere potuisse colligi possit. Interim notissimum est, Νιcephoro solemne esse non sua aliis affingere, sed aliena sua facere, et ex veteribus historicis suam Ηistoriam compilare, illorum etiam verbis res gestas tradere, ut ex iis qui adhuc exstant, clare perspicitur, unde saepe fit ut veteres ecclesiastici historici ex eo vel illustrentur, vel etiam emendentur ; idemque iltum in aliis qui perierunt,fecisse prorsus credibile est et hanc ipsam historiam ex Theodoro lectore exscripsisse.Haecautem siverasint, guis non concedet Dionysii scripta guarto sapculo exstitisse ? Certe Εrasmus,tomo V. « De compendio perveniendi ad veram theologiam », putat Dionysium hunc fuisse S.Αugustino seniorem. «Τametsi,inquit, D. Αurelius Αugustinus accurate simul et copiose quatuor libris, quibus titulum fecit» De doctrina Christiana, «super hoc propemodum argumento disserit. Εt ante hunc, opinor, Dionysius quidam in opere quod inscripsit • De divinis nominibus; « rursus inlibello cui titulumfecit» De mystica theologia. Αn Dallaeus noverit hanc fuisse Εrasmi sententiam, nescio : eam certe levissima conjectura ductus oppugnat, capite 22. Cum enim et Dionysius et S. Αugustinus de susceptoribus pariter egissent, et ad objectionem

nici nativilapidis cohaerentialoco immobiliterinhae- D de verbis pro infante in baptismo prolatis responante viguisse certum est, idque Βonifacius in ipsa Α leuciensis, Hieronymo synchronus, oratione 30,

[ocr errors][merged small]

illa Αugustini epistola 23, his verbis clare significat : «Αdistas ergo quastiones peto breviterrespondere digneris, ita ut non mihi de consuetudine prescribas, sed rationem reddas ». Cum igitur α»tate Αugustini vetus fuerit hac consuetudo, potuit vel Dionysius, vel quivis alius, Αugustino multo antiquior, de eadem re disserere. Ilactenus igitur sarta tecta est Εrasmi sententia. -. Εgo vero non tantum ante Αugustinum, sed et ante Hieronymum scripsisse Dionysium puto: et eodem fundamento utor pro antiquitate ejus, quo Dallaus pro movitate demonstranda utitur, nempe verbis Ρetavii: «Ρrimus Dionysius novem angelorum ordines et gradus distincte ac definite posuit , εί:

eosdem novem ordines, tanquam suo tempore notissimos, enumeret: Τάς τε των αγγέλων χοροστασίας παραδραμείν, και τους αυτών ταξιάρχας μετ' αυτών καταχιπείν, υπεραναβήναι δε και θρόνων την φαιδρότητα, και την έντιμον των κυριοτήτων υπεροχήν, τήν τε των αρχών ηγεμονίαν, και την των εξουσιών περιφάνειαν έτι δε και το κραταιον των θείων δυνάμεων, τότε διορατικόν της των πολυομμάτων χερουβίμ καθαρότητος, και των εξαπτερύγων σεραφίμ την κατά πάν μέρος ακώλυτoν κίνησιν. « Choros angelorum percurram, et eorum ordinum principes (archangelos nempe) relinquam ; evelar supra thronorum splendorem, honoratam domina, tionum celsitudinem, principatuum ducatum, p0,

Νon termere apud antiquiorem aliquem (de saculis Β testatumque claritatem ; praeterea supra potentiam

φuarendum est) novenarium hunc ordinum numerum invenias, cum nondum exstarent scripta Dionysii,a quo primum illeproditus est». Haecille, et quidem υerissime, judice Dallao. Ille autem Dionysius a quo novenarius ordinum invisibilium numerus primum proditus est, certe ante Hieronymum vixit, illum enim scimus eumdem numerum prodidisse. Εxstant sub ejus nomine in Psalmos commentarii, in quibus adpsalmum cχιι, hac leg mus: « Collocavit Deus Ρater Filium in cα'lestibus in dextera sua ; et dominatur super principes, id est, super movem ordines angelorum,secundum illud»: Ρrinceps militia,υclprinceps virtutum ego sum.«Εtinsupei sanctos et in sua membra collocavit cum ipsis novem ordinibus angelorum».Sed non est hoc opus Hieronymi, inquiunt : et quidem totum ejus esse non videtur: quamplurima tamen in eo contenta vere Ηieronymiana esse, negare nemo potest : et quare haec ipsa ei denegentur, rationem nullam video. Νam quod memorabilem Hieronymilocum ex commentariis in epistolam ad Εphesios adducit Ρetavius, illud plane nihili est: sunt enim illi ipsi commentarii nihil aliud ferme, quam ex veterum scriptis excerpta, ut fatetur ipse Ilieronymus : et locus ipse qui adducitur, videtur esse plane Οrigenicus. Νeque illud me movet, guod septem ordines enumeret lib. ΙΙ, contra Jovinianum, duem juvenis scripsit; tametsi inde colligat Ρetavius,satis inconsequenter, Νondum Ηieronψmo constitisse de ordinum numero et appellatione. Satis enim Hieronymo constabat do novenario ordinum numero et appellatione, cum scripsit apologiam adversus Ruffinum secundum, in qua Οrigenis haeretica rhetorice depingit:«In restitutione omnium,quandoindulgentia principalis venerit, cherubim etseraphim,thronos, principatus, dominationes, virtutes, potestates, archangelos,angelos,diabolum,daemones,animas om. nium hominum,tamChristianorum quam Judaeorum et gentilium unius conditionis et mensurae fore ». Νovenarium igitur ordinum numerum distincte expressit Hieronymus, quem Dionysius primum pro. didit : erat itaque Dionysius Hieronymo antiquior. Νeque hoc mirum videri debet, cum Βasilius Se

divinarum virtutum, supra perspicaciam cherubinorum puritatis, et seraphinorum sex alarum motionem quaquauersus expeditam. » Ρraeterea non tantum Laurentius Valla indicat fuisse sua aetatis viros doctissimos, qui judicave, rint hos libros esse Αpollinaris,sed etiam ex veteribus nonnulli, qui Αreopagitao fuisse pernegabant, aut Αpollinari aut Didymo ascribebant : et reverendus Usserius eosdem non dubitabat tribuere aut Αpollinari, aut certe synchrono Dionysio cuidam, illi, nempe, ad duem Αpollinaris scripsit, de quo legimus in collatione coram Hypatio sub Justiniano habita : Νam et beatι Julii famosarm illam epistoldm mani/este Αpollinaris ostendimus ruisse scriptam dd Dionysium. Αb Αpollinare quidem scripta Αreopagitica non puto, cujus libelli nunc Αthanasio, nuno Julio papa, nunc Gregorio Thaumaturgo abhareli, cis ascribebantur, teste Leontio Νeapolitano epίscopo ; tum quod fragmentis ejus qua supersunt, similia non sint : tum quod dogmatibus ejus minime consentanea sint, guod saepe observat Μaximus. Νeque vero Didymo ascribenda arbitror, φuί cum Οrigenista esset, ea scripsisse minime putandus. Τantum inde colligo verisimillimum esse, θα aetate auctοrem vixisse,qua Αpollinaris et Didymus florebant, hoc est quarto sasculo. Ωuid quod ab aliis etiam observatum est, Gregorium Νazianzenum, φui ante finem quarti steculi mortuus est, hujus Dionysii quamplurima usurpasse? Ηaud pauca sane loca Βillius in observationibus ex Νazianzeno congessit, et cum Dionysianis contulit. Unum etiam Dallaus ipse satis apposite observavit , et ego quamplurima apud me in eamdem rem observata habeo. Sed quaeritur, inquit, uter ab utro sit mutuatus. Εt ego guidem Dionysium a Gregorio ea minime mutuatum esse credo : φuia scriptor ille ab aliis omnibus ecclesiasticis scriptoribus plane diversus est,et sui tantum similis. 0mnia ferme ad Νeotericam Ρlatonistarum scholam conformavit, et a verbis et a notionibus sanctorum Ρatrum maxime abhorruit. Quisquis totam operis ejus compagem, admirandam sententiarum exphilosophia petitarum rotund:tatem, et verborum in

« ПредыдущаяПродолжить »