Изображения страниц
PDF
[ocr errors]

charta,sed in corde meo audita describens,eademque apud me repeto et revolvo.»Τertio, ratiouc argumenti quod fortissimum putavit.Αudivit enim tunc Polycarpum,quae illi fuerat cum S. Joanne et reliquis qui Dominum viderant consuetudo, quaenam ab illis de Christo relata perceperat, et quam illa omnia, quae ab iis qui Verbum vitae conspexerant, SS. Scripturis consentirent, diligenter obse vavit. Quod est ipsissimum argumentum quo 1oties Irenaeus vel ad haereticos refellendos, ve! ad suas sontentias confirmandas utiίur.Νihil autem horum de Ignatio dicere potuit: cum eo nunquam versatus est Florinus ; non vidit eum Irenaeus; nunquam disserentem de apostolis aut discipulis Domini audivit,aut in epistolis legit. Ratiοnes igitur satis multas habuit Irenaeus, cur Polycarpum suo more potius quam Ignatium adversus Florini blasphemiam testem adduceret. QuociΙea cum notissimam S. Ignatii sententiam Ιrenaeus citaverit, quam in epistola ejusdem ad Romanos totidem verbis scriptam reperimus : cum Εusebius Irenaeum eam ex eadem epistola hausisse asserat, aliique post eum idem affirment: cum nulla omnino vis in illa distinctione inter di.ιιι et scripsit appareat : cum nulla Ignatii apophthegmata in antiquissimis scriptoribus,aut Αctis reperiantur, in posterioribus autem quae exstant, ex epistolis certissime desumpta sint : cum denique nulla ratio haetenus excogitata sit,quae reliquas Ignatii episίοlas ignorasse Irenaeum nobis persuadeat; rationes autem multae suppetant, duae nobis fidem faciant, nullam Irenaeo Ignatium citandi occasionem iis locis oblatam fuisse,quibus adversariijustam et necessariam crepant, concludo «frivolum et ineptum esse, Irenaeum aliunde quam ex» nostra Ignatii « epistola ad Romanos sententiam sumpsisse hariolari, » adeoque testimonium Irenaei ad confirmandam Ignatianorum auctoritatem a nostris recte ct apposite afferri. ΟΑΡUΤ VΙΙ. Τεstimonia Origenis ab objectionibus υϊndicanίur. Ι. Frustranea non sunί, φιιod errores Dallazί de ωtate in posloris sui, et hallucinatione Εusebiί νεfellunt : αc pralerea φuod argumentum negati

[ocr errors]

modo enim hoc fieri potuit,si 140 annis post ultiΠιιιιι! mia fνι is certamen easdem epistolas vidit,legit did 4.e exiis sententias exscripsit Οrigenes?Αn annis θ0, antequam edita sunt, eas laudare potuit Αάιιιιιιιιιιιιιs ! Ηoe unum testimonium quidquid in Ερc opere proprium Dallao est refellit et expungit. Salmasius et Αlbertinus diu ante Οrigenem natum opistolas sub Ignatii nomine scriptas fatentur ; Βlondellus antequam Origenes scriberet.Solus Dallaeus,misi forte addendus eisit Βochartus, diu post Οrigenis mortem omnes scriptas affirmat, et ex sexaginla sex argumentis plurima ad hanc epocham formavit, quae hoc solo testimonio firmato concidunt. Secunda Dallaei falsissimaassertio est «Εusebium esse omnis de Ignatianis erroris fontem ; qui hinc primo exortus, latissime postea effusus, insequentium saeculorum pene omnes Christiani nominiseruditos pervasit.»Νon frustraigiturΟrigenem adducimus, bui tam immanem, actantis viris ignominiosum errorem funditus evellit, Αn enim Εusebius primum lapsus est, gui Οrigenem est secutus ? Αn ille fetum nuper natum et adulterinum excepit, quern Οrigenes tam diu ante fovit,exosculatus est" Αn caeteri Patres Εusebium αβασανίστως errantem seculi sunt,qui eum primo non errasse certissime sciebant, utpote qui Οrigenem perpetuo lectitarent ? Si scripsisset Οrigenes homilias illas 140 annis post Ignalii mortem,haec non frustranee,sed opportune satis ad Dallaeanas ratiοnes evertendas observata essent. Sed respondeo secundo, Οrigenis homilias non lam sero,non demum 140 annis post ultimum marty ris certamen, sed diu ante scriptas fuisse. Μentio epistolae Ignatiante disertissima exstat homiliis ejus in S.Lucam.Ηomiliasillas scripsit Οrigenesjuvenis adhuc, et ante aetatem virilem. Τestis locupletissimus.S.Ηieronymus. Αdamentii assiduus lector, et cum ista scriberet,admirator.Ιta enimille in praefatione ad versionem suam : « Fateor itaque in his Οrigo neln tractatibus quasi puerum talis ludere:alia sunt virilia ejus, et senectutis seria. » Νeque igitur senex,nequo cum virilis esset actatis, homilias in S. Lucam scripsit0rigenes,sed adhuc adolescens.Cum autem decimum octavum annum ageret, cateche

[ocr errors]

Ηomilia in S. Lueam sunt ipsius Οrigents, non La

tini auctoris sed interpretis, et φuidem Hieronψmί.

Τertium a nobis ex Οrigene deductum est testimonium. Ηoc primo vir doctissimus dicit esse frustraneum,secundo falsum. Frusίνα, inquit, «Οrigegenis homilias annis circiter 140 post ultimum martyris certamen scriptas recitant.Serum enim hoc etinane Ignatianorum presidium. « Respondeo primo hoctestimonium non esse trustraneum;quia duo immanes Dallai errores vel hoc uno argumento, si alia deessent, manifesta falsitatis revincerentur. Ρrimus est, impostorem has epistolas nonnisi lu

[ocr errors]
[ocr errors][ocr errors]

epistolis testimonium scripto prebuisse creditur Α testimonia, non modo Οrigenis non esse, sed ne sium suum defenderet, corrupisset,locumque hunc Α Graecos)etiam logieen (quam nos rationalem possu

Οrigenes.Quod ideo observandum fuit, non tantum ut ostenderemfalsa esse qua Dallaeus de intervallo asserit, sed etiam ut ei argumentum, duo tantopere delectatur, negativum eriperem. Launoyum doctissimum Sorbonae theologum de vi argumenti negantis fuse disputantem advocat. Sed Launoyus ipse ita sententiam suam protulit : «Cum nullus omnino scriptor aequalis vel suppar praestat testimonium, tunc ex generali silentio,quod ducentorum plus minus annorum aestimari potest, efficax depromitur argumentum. » Ηicautem scriptornobillissimus Οrigenes, Ignatio suppar, eodem quo ille scripsit sae. culo natus,luculentissimum epistolis ejus «praestat testimonium ;» etsinemo ante eum Ignatii meminisset,nesic quidem «generale ducentorum annorum» circiter silentium praecessisset, ut inde « efficax depromeretur argumentum. » Quare si tacuissent S. Ρolycarpus,et S.Irenaeus, testimonium Οrigenis secundum rationes Launoyanas satis vim et efficaciam negantis argumenti retunderet. Unus igitur Οrigenes, si tanquam testis legitimus admittatur, sententiam Dallaei penitus convellit, et argumenta quamplurima ab ipso excogitata enervat; non ita, frustra a nobis advocatur. Αppello veteres etiam inter Christianos criticos. Cum enim de scriptis Dionysii, Ignatio senioris, celebris controversia in Εcclesia esset, et de testimoniis ageretur : gui eorum auctοrem Αreopagitam verum non esse contendebant, non objiciebant secundi saeculi silentium ; sed hoc tantummodo, quod Οrigenes Εt Εusebius ejus minime meminerint.Ιta Μaximus, contra quem ita disputabant : Ναι, φασιν, αλλ' ουκ έγραψεν αυτού τάς συντάξεις Ευσέβιος ο Παμφίλου, και μήν ουδ' Ωριγένης. «Ιmo vero, inquiunt, opera ejus non descripsit Εusebius Ρamphili,neque etiam Οrigenes.»Si frustra eorumι testi. monia afierrentur,si scra haec essent et inania Dionysianorum praesidia : cur veteres inter Christianos critici ea postularunt 2 Si huic quaestioni respondere pro Dionysio suo potuisset Μaximus, quemadmodum respondemus pro Ignatio,eaprocul dubio responsio, Οrigenem scilicet et Εusebium ejus diserte meminisse, pro frustranea nunquam habita fuisset. Ρro iisdem Areopagiticis Hypatius Εphesinus episcopus Β. Cyrilli et Β. Αthanasii requirebat testimonia addiditφue: «Siautem nullus ex antiquis recordatus est ea, unde nunc potestis ostendere.quia illius sint, nescio. » Ηabemus Cyrillo synchronum Τheodoretum : habemus Chrysostomum, Hieronymum,ipsum Αthanasium ; habemus ex antiquioribus Εusebium et Οrigenem, φui ut ab illis non frustra postulabantur, ita a nobis non frustra afferuntur. Sed pergit vir doctissimus, et ad utrumφue locum ex Origene adductum « simul semelque respondet: Levis essead rem φuaeagitur momenti, quodopuscu1orum, ex quibus allati sunt, dubia sit et incerta auctoritas.» Ita quidem primo paulo lenius : mox, uti solet, confidentius :«Dos libros, unde suntallata

Graeci quidem, verum Latini potius scriptoris esse apparet. » Ρrimo igitur opus Οrigenis in Canticum canticorum, ex cujus prologo testimonium adduximus, negat Οrigenis esse, negat esse Graeci cujuspiam scriptoris, Latini esse contendit. Εt in hac quidem re habet, auctores quos sequatur. Primo loco Εrasmum nominat,cujus censuram grαυem ac υeram appellat, cum sit levissima falsissimaque. Ηuic adjungit Αmerhachium et Cocum : potuit et alios, qui Εrasmum αβασανίστως secuti sunt. Ηis oppono Jacobum Μerlinum in Οrigenis operibus maxime versatum, cujusverba de his homiliis sunt : « Si pensiculate ipsam materiam guae in iis traditur attenderis,ipsi Οrigeni attribues.» Ηuic adjungo Genebrardum, gui Οrigenem postea edidit, et libris aliquot non ante editis locupletavit. Ηuic editorem ultimum addo,quisumma cum diligentia, doctrina atdue judicio in eruendis, edendis, adornandisque ejusdem operibus Graecisversatur,Danielem Ηuetium : Castigandus, inquitille, « Εrasmus, qui et ipse sentit,etidemutsentirent Μagdeburgenses perfecit, hoc opus esse hominis Latini pulchre docti et bene diserti.» 1mo ut sententiam Ηueti de Εrasmo suo intelligant Dallaeani, haec ejus verba sunt : « ΕfTrenis profecto, iterum dico, et projecta Εrasmitemeritas veterum Patrumscripta inanibus suis conjecturis ita permiscentis, ut nisi contraivissent posteriorum theologorum studia,vix certum aliquid de adolescentis Εcclesias doctrinastatuere possemus. » Μaximeigituridoneus auctor Εrasmus Dal

[ocr errors]
[merged small][ocr errors][merged small]

ex ejus libro exterminandum judicasset; facessere eur cum morosissimaetineptissimacriticasuajubet Dallacus,et « quod in Οrigene (quem pace tua Dionysio tuo multo doctiorem fuisse virum puto) totus hactenus orbis aequo animotulit,id in Dionysio legi, noli, inquit, ferre iniquius.»Αuctor igitur expositionum in Canticum canticorum, cum contra Dionysium scribit Dallaeus,0rigenes est, et locum, quem adduximus, in eodem Οrigene totus hactenus orbis aequo animo tulit : quare idem non est, quare con tra totum orbem militat Dallaeus, cum adversus Ignatium arma sumit ? Αuctores cum auctoribus contulimus : nunc rationes cum rationibus conferamus. Graecus non fuisse υcl hίηc colligas licebίt, inquit Εrasmus, φuod in Prologo citat Grαcos υelut alienos. Cum apud Graecos, inquit, qui eruditi et sapientes videntur. Ιmperite ororsus et inepte. Citat enim Gracos υclut αίienos non a lingua, aut gente sua, sed religione. Ηic enim Grocos non opponi Latinis, sed Christianis, certum est.lta enim sequitur: «Νon ergo mirum esset,si et apud nos, ubi quanto plures simpliciores, tanto Ρlures etimperitiores videntur.»Quae verba cerιenonad Latinostantum,sedChristianorum omnium cα"tus pertinent , et praeterea Οrigenem nobis referunt, qui de simplicitate et imperitia ubique fere loquitur. Νeque vero quisquam Graecos frequentius opponit Christianis, quam Οrigenes ; cujus unum locum memerandum esse duxi, ut pariter emendem. Dum evolvo commentarios in S Joannem, in nupera editione, pag. 211, lego : Ως Πέτρου διδάσκοντος μή καθελείν ας προσκυνείν, sensu plane nullo.Sed recte Ferrarius verterat, « perinde quasi Petrus docuerit, non oportere nos gentilium more adorare ; » ideo Ηuetius editorad marginem monet, legendum κατ' εθνικούς pro καθελείν άς, sensum pυtius, quam verba respiciens, et Ferrarium magis quam Οrigenem prae oculis habens. lpse enim litterae pro καθελείν άς reponendum omnino docent καθ' Έλληνας, et ita legi moneo in ms. nostro, Ηuetiano codice longe praestantiore. Interim certissimum est, Gναrcos non Latinis, sed Christianis oppositos eo loco quem indicat Εrasmus , et multo probabilius ex eodem colligit Ηuetius, auctοrem hujus operis esse Οrigenem, quod hic non obscuris verbis laudetur Ρlatonis Symposium, ubi περί Ερωτος agit, quem ipsum librum laudat idem Οrigenes, et locum de Αmore, adversus Celsum libro Iv. Αdeo infeliciter in hoc argumento versatus est Εrasmus. Μelius aliquanto hanc objectionem urget Raynaudus Jesuita. «Latinum se auctor ipse bis profitetur agens de logica in philosophiae divisione. Illic εnim diserte Latinί Gνα cis opponuntur. Generales disciplina, quibus ad rerum scientiam pervenitur, tres sunt guas (Graeci) ethicam, physicam et theoricen appellaverunt ;(nos has dicere possumus moralem, naturalem et inspectivam).Νonnullisane (apud

[ocr errors]

μιus diύere)quartoin numero posuerunt.»Νec tamen auctor hic se Latinum profitetur. Νam illa que unculis inclusimus, interpretis sunt, non auctoris. Cuuu cnim Graeca, litteris quidem Latinis, verbis autem Gracis primo reddidisset,ne forte a Latinis non intelligerentur, aut me ipse non intellexisse videretur, eadem Latine rursus interpretari voluit, quod est veteribusinterpretibus perquam familiare. Locum autem ipsum al Οrigene scriptum fuisse vel illud arguit, φuod eum Hieronymus ad Εcclesiasten Sequatur, uί, ιuno potissimum cum nondum Οrigel.ica adeo displieuerant, solebat. De tribus enim Salomonis libris agens, et eorum ordinem, et argumenta cum Οrigene observans,ait : «haud procul ab hoc ordine doctrinarum et philosophisectatores suos erudiunt; ut primum ethicam doceant, deinde physicam interpretentur, et quem in his profecisse persp"xerint,ad theologian usque perducant.»Quem locum si in animo hahuisset Ηenricus Valesius, nunquam illam observationem in adnotationibus ad Εusebium protulisset: « Certe in libris Hieronymi nuτιquam theologiam dici reperies, sed Graece » θεολογίαν.Νequesicogitasset Hieronymuminepistola 155, Οrigenis hunc locum exrimere voluisse, lectionem codicis Μemmiani vulgatae statim praetulisset, aut hanc sine sensu theoricen exhibere dixisset Verba Hieronymi sunt « Ρhilosophi solent disputationes suasin physicam,ethicam logicamque partiri , ita et eloquia divina aut de natura disputare, ut in Genesi et Εcclesiaste ; aut de moribus, ut in Ρroverbίis, et in omnibus sparsim libris; aut de logica, pro qua nostri theoricen sibi vindicant, ut in Cantico canticorum et in Εvangeliis. » Ωuae cum ex Οrigene petita quivis intelligat, theoricen eo loci pali quis non poterit, qui eam ita definiri ab Οrigene novit : « Inspectiva dicitur, qua supergressi visibilia de divinis aliquid et coelestibus contemplamur, eaque sola mente intuemur ? » Ηaec igitur omnino Οrigenis sunt, et ex eo hausit Ηieronymus.

Sed idem, inquit Εrasmus, « liquet ex interpretatione amoris, charitatis, dilectionis et cupidinis. » Μinime vero. Νοn enim harum quatuor vocum interpretationem tradit auctor, sed ea tantum adhibet interpres ad exprimenta duo vocabula, quae auctor inter se confert, έρωτα scilicet et αγάπην, έρωτα autem aut amorem, aut cupidinem, αγάπην aut dilectionem, aut charitatem transfert. Οrigenes quidem Scripturae Ioca pro more suo congesserat, ut αγάπην idem ostenderet scriptoribus sacris significare, φuod apud alios έρως.Αd haec autem loca explicanda necesse habuit interpres charitali dilectionen addere, quia sωpe verbum αγαπάνusurpavit auctor, guales in Latinis charitali non respondet.Ηac ex ipso loco satis luculenter apparent. « Videtur autem mihi μιod dιvina Scriptura volens cavere ne lapsus aliquis legentibus sub amoris nomine nasceretur, pro infirmioribus quibusque, eum qui apud sapientessaeculi cupido, seu amor dicitur, honestiori vocabulo charitatem vel dilectionem nomi- Α nasse. Verbi gratia ut cum dixit de Isaac : » Εt accepit Rebeccam, et facta est ei uxor, et dilexiί eam ", » αγαπάν diligere recte vertitur, et αγάπη antiquitus non minus dilectio quam charitas reddebatur. Glossaria vetera : dilectio, αγάπη αγάπη, dilectio. Τertullianus de agapis veterum Christianorum: «Cα"nanostra de nomine rationem sui ostendit: id vocatur quod dilectio apud Graecos. αμtem charitati dilectionem, ita et amori cupidinem » adjunxit. Glossarium vetus : Ερως, auιον cupilo. Ωuod ante eum fecere Ηieronymus,homilia prima, «spirituali cupidine velamore accendalur. »Ηaec autem ut auctοrem Latinum minime produnt, ita Origenem ipsum potius auctοrem fuisse ostendunt, qui in scriptis illis qute habemus, έρωτα in rebus divinis tam frequenter usurpat: et quem in hac ipsa re, uti solet, imitatur S. Gregorius Νyssenus, in Cantica homilia prima: Επειδαν τοίνυν σοφία εστίν η λαλούσα, αγάπησον όσον δύνασαι εξ ολης καρδίας τε και δυνάμεως, επιθύμησον όσον χωρείς προστίθημι δε θαρβών τοις ρήμασι τούτοις και το, εράσθητι.« Cum ergo sit qua loquitur sapientia, dilige quantum potes, ex toto corde et totis viribus; concupisce quantum potes capere : addo autern audacter his quoque verbis : Αma. » Ρlane ut in versione Hieronymiana homiliae primae Οrigenis, « et ut aliquid audentius dicam, spiritali cupidine et amore accendatur. » Quod autem in nonnullis libris hoc opus in Canticum Hieronymo tribuatur, et a Lombardo et Τhoma, harum rerum imperitissimis, sub nomine Αmbrosii citetur, non inde efficitur, vel hunc vel illum hujus operis auctοrem fuisse, cum neutri illud competere posse omnes sciant Sed inde justior suspicio est, esse illud polius ipsius Οrigenis, quia Ambrosius et Hieronymus Οrigenis Ιnulla in Latinum sermonem converterunt. Νihiligitur valent ratiοnes contra Οrigenem allatae; at illue quas pro eo afferemus, sunt validissimae. Quaecunque enim de opere aliquo Origeni ascribendo dici possunt, huic in primis competunt. Νeque mirum, cuin, ut olim observaviί Ηieronyinus, « Οrigenes cum in coeteris libris omnes vicerit, in Cantico canticorum ipse se vicit. » Νam primo, character 0rigenianorum vetus est, pluribus mss. in collegίο S. Petri apud Cantabrigienses praefixus, « cognosciίur Οrigenis sermo Ρerauctoritatu tu abundantiam. » Νullibi autem manifestior hic character quam in hoe opere : in quo auctor semper exourrit, et loca S. Scripturae undecunque adducit, et ad propositurn suum trahit. Secundo, tropologica ιubique sectatur 0rigenes,notantibus omnibus Christianis, ipso etiam Ρorphyrio. Τres autem perpetuo sensus in toto hoc opere persequitur historicum, tropologicum, anagogicum ; neque aliter exponit Γeliqua Scripturae loca quae adducit obiter : ut hic

[ocr errors]
[ocr errors]

plane se superet Οrigenes. Τertio nemo unquam toties opera sua prius scripta laudavit, ac Οrigenes. Quoties enim Scripturae locum obiter citat, ad ex . positionessuas lectοrem ablegare solet.Ιdem in hoo opere frequenter praestitit ; citat enim homilias suas in Εrodum, et Judices semel, in Numeros guater , explicationes in Leυiticum. et commentarios in Νουum Τestamenίum. Quarto, Οrigeni moris est propria nomina Ηebraica interpretari,et ex eorum interpretationibus sensus tropologicos expiscari. Νullibi frequentius quam in his tomis hoc facit. In prologo inquit, «Ιsrael ob divinorum contemplationem nominatus est.Ζareth, aliena descensio ; Deborah, apis (ut homil. 5 in Judices); Βarach, coruscatio (ul eadem hom.), Salomon, pacificus. Ηomilia prina, Εden, delicia ; secunda, Cedar, nigredo, vel obscuritas. Ηierusalem, visio pacis (ut homiliα 21 in Josuam, de Jerusalem frequenter diximus, quod υisio pacis interpretatur). Αbdimelech, servus regum ; Μambre,visio ; cherubim, plenitudo scientia Dei» (ut in Dzechielem homilia 2). Εngaddi, oculus tenίαίionis meα (ut in homilia 2 in Cantic. ab Ηieronymo versa) : tertia, Βethel, domus Dei. Ωuisquis autem mira illa theoremata, quae ex iis interpretationibus deducit auctor, perpenderit, nemini certe praeterquam Οrigeni hosce commentarios tribuet. Ωuinto, peculiares quaedam opiniones Οrigeni attributte sunt, praesertim de anima et angelis, a quibus praecipue Latini abhorrebant. Hae autem ubique in hoc opusculo proponuntur. Denique Οrigenes in toInis suis, ubi ad mysticum sensum explicandum se applicat, sape precibus ad Deum se convertit, ut gratia Dei illustratus illa magna, ut appellat, mysteria perspiciat. Quod hic saepius fit. Si igitur libri materiam, modumque tractandi spectemus, omnia Οrigenem solum sapiunt. Praeterea sunt et alia quae hosce commentarios non alterius esse quam Οrigenis omnino con vincunt. Ηomiliae duae Αdamantii in Canticum canticorum sunt ab Hieronymo fideliter versao, et papae Ι)amaso dedicatae, atque a Ηuflino agnitae. Εarum autem sententiae consinmiles et germanae harum sunt quae in hoc opere continentur, ut in eadem incude formatum esse utrumque appareat ; uti observavit doctissimus Ηuelius, qui non pauca loca congessit, et multo plura congerere poluisset. Sed omnem scrupulum lollit luculentum Οrigenis fragruentum, Πuod Graece etiamnum ad finem Ρ), είοcalια exstat, εκ του β' τόμου των εις το Ασμα τών άσματων,« exsecundoίomo commentariorun in Canticum canticorum » decerptum. Ηuic enim Graeco fragmento plane respondent Latina φua habemus in hujus operis homilia secunda. Licet enim prior fragmenti pars liberius illic exponatur, posterior tamen pressius redditur : et in ipsa priori parte illa fragmenti verba, ούτω δε και μήποτε σκληρύνει Κύριος την καρδίαν Φαραώ, ab illo vetere melnus

[ocr errors]

rinus ita vertit: Ita nunquam Dominus cor indurαι
Ρharaonis, quod a mente Αdamantii alienum est.
Vetus interpres, secundum hacc ergo fortasse et in-
durasse divitur Dens cor Phανιonis. Recte: μήποτε
enim, vox Origeni saepissime usurpata, non signi-
ficat nungnam, sed fortasse : sub ea enim loquendi
formula expositiones suas dubitanter proponere
ubique fere solet Αdamantius.
Certissimum igitur est illud opus in Canticum,
ex duo septentiam transcripsimus, et testimonium
pro Ignatio nostro adhibuimus, esse ipsius Οrige-
nis, non Latini alicujus auctoris. Quod ut adhuc
manifestius appareat, dabo etiam interpretem ;
quem Ruffinum esse assero, non tantum conjec-
turis, quas Huetius amplexus est, permotus, sed
etiam idoneo testimonio suffultus, quod praebet
Cassiodorus, qui centum post Ruffini mortem an-
nis vixit. Is enim, lib. De diuin. lect., cap. φuinto,
hho habet:« In Cantico canticorum duabus homiliis
expositionem Οrigenis idem S. Hieronymus, Latinae
linguae multiplicator egregius,sua nobis, ut consue-
rit,probabilitranslatione prospexit. Quas item Ruf-
finus,interpres eloquentissimus,adjectis quibusdam
locis, usque adillud praeceptum quod ait: « Capite
nobis vulpes pusillas exterminantes vineas", » tri-
bus libris latius eaplicαυiί. Ωuamvis enim haec ob-
scere dicta sint a Cassiodoro, satis tamen hoc ip-
sum opus indicat, quod in illo versiculo : « Capite
nobis vulpes pusillas exterminantes vineas,desiniί.
Νon est igitur quod quis suspicionibus indulgeat,
Εrasmi judicio fretus » (ut in re consimili de Inno-
centii epistolis dixitBlondellus),multo minus Αmer-
bachii, hic fluctuantis, nihilque aliud tιffirmate as-
serentis, nisi quod et ipsi asserimus. Ita enim ille
praelatione ad tomum septimum Ηieronymi: « Caete-
rum de homiliis quatuor in Cantica canticorum an
sint Οrigenis, necne, nolo in praesentia disputare :
certe multa sunt quae ea Latini hominis esse, non
Graeci comprobent. Illud ausim affirmare, etiamsi
«Graeci hominis sint, Hieronymum non vertisse ».
Ωuod et nos affirmamus.
Αd primum Origenis testimonium refellendum
τιsus est auctoritate Εrasmivir doctissimus, ad se-
candum elevandum suo quidem Μarte, nec minus
infeliciter progreditur. Ρrimo homiliarum triginta
novem in Lucam auctοrem vult esso Latinum : guod
et per se mirum, et ante hune diem, opinor, inau.
ditum est. Latinorum natalium indicia guas depre-
hendit haec sunt. Primo, obserυαt, inquit, gratία
plenam, Grrce κεχαριτωμένην die". Sed guis, Τuaeso
observat 2 auctor, an interpres ! Νeutrum dicit,satis
caute : sed homilia obserυat, quod mire dictum,
atque inde concludit, auctοrem non Grαcum, sed
Latinum fuisse. Εgo aperte dico S. Hieronymum
homiliao interpretem hoc obiter observasse, et ne-
cessitate quadam ad talem observationem inseren-

[ocr errors]
[ocr errors]
« ПредыдущаяПродолжить »